پژوهشگر تات :
در مدیریت منابع آبی از تجربه دریاچه ارومیه و زایندهرود درس بگیریم
به گزارش روابط عمومی سازمان تات به نقل از ایرنا،علیرضا توکلی روز سهشنبه در آیین نکوداشت «شکوهِ حیات حبلهرود» در گرمسار، با تاکید بر اینکه آب نقطه اتصال همه اجزای حیات در یک حوضه آبریز است، بیان کرد: انسان، پوشش گیاهی، حیاتوحش، خاک و فرهنگ بومی همگی به یکدیگر وابستهاند و هرگونه آسیب به منابع آب، کل زیستبوم منطقه را متاثر میکند.
وی بیان کرد: ادامه روند توسعه بدون توجه به توان اکولوژیک منطقه، افزایش برداشت از منابع زیرزمینی و تغییر الگوی اقلیمی، آینده زیستمحیطی و کشاورزی را با مخاطرات جدی روبهرو میکند.
وی با اشاره به ضرورت تغییر نگاه در مدیریت منابع طبیعی، افزود: پیش از آنکه به منافع بخشی و شخصی فکر کنیم، باید حقوق طبیعت، رودخانه، دشت و منابع زیرزمینی را به رسمیت بشناسیم و توسعه را متناسب با ظرفیت واقعی سرزمین پیش ببریم.
لزوم عبور از نگاه بخشی در مدیریت آب
پژوهشگر حوزه اقتصاد کشاورزی با بیان اینکه اختلاف میان بالادست و پاییندست حوضه راهحل بحران آب نیست، ابراز کرد: اگر در هر نقطه از حوضه فشار بیش از ظرفیت بر منابع وارد شود، آثار آن در سراسر منطقه نمایان خواهد شد و هیچ بخشی از تبعات آن مصون نمیماند.
درس عبرت از تجربههای تلخ دریاچه ارومیه و زایندهرود
وی ادامه داد: تجربههای تلخ کشور در حوضههایی مانند دریاچه ارومیه و زایندهرود نشان میدهد توسعه نامتوازن کشاورزی، صنعت و بارگذاری جمعیتی بدون توجه به ظرفیت منابع آب، سرانجامی جز فرونشست زمین، کاهش کیفیت منابع زیرزمینی و تنشهای اجتماعی ندارد.
وی با اشاره به افزایش رقابت میان بخشهای مختلف مصرف آب شامل کشاورزی، صنعت، خدمات و شرب، گفت: فشار بر رودخانهها و سفرههای زیرزمینی به مرحلهای رسیده که پایداری زیستمحیطی بسیاری از مناطق کشور را تهدید میکند.
تغییر اقلیم و کاهش تابآوری حوضه حبلهرود
توکلی با اشاره به تغییرات اقلیمی در منطقه حبلهرود، تاکید کرد: روند کاهش بارندگیهای موثر، افزایش دما و کاهش ذخایر برفی در بالادست حوضه، شرایط تامین آب را دشوارتر کرده است.
وی افزود: در گذشته برف بهتدریج ذوب و وارد رودخانه میشد و نقش مهمی در تغذیه منابع آب داشت، اما اکنون نوع بارشها تغییر کرده و سهم بارش برف کاهش یافته است؛ موضوعی که جریانهای زایشی رودخانه را محدود کرده است.
پژوهشگر حوزه کشاورزی ادامه داد: تداوم خشکسالیهای پیدرپی، فقیر شدن مراتع و کاهش نفوذ آب در خاک از دیگر پیامدهایی است که ظرفیت طبیعی حوضه را تضعیف کرده است.
فرونشست زمین؛ خطری غیرقابل بازگشت
وی با هشدار نسبت به روند فرونشست زمین در برخی مناطق کشور و استان سمنان، بیان کرد: برداشت بیش از توان سفرههای زیرزمینی، حتی اگر از چاههای دارای مجوز انجام شود، در عمل اقدامی ناپایدار و مخرب است.
وی افزود: فرونشست زمین پدیدهای غیرقابل بازگشت است و حتی در صورت بازگشت بارندگیهای مناسب نیز جبران نخواهد شد، بنابراین تنها راهکار، مدیریت مصرف و کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی است.
کارشناس ارشد سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی تاکید کرد: توسعه کشاورزی و صنعت باید متناسب با میزان آب قابل اتکا انجام شود و نمیتوان بر پایه منابع ناپایدار، بارگذاری جدید ایجاد کرد.
ضرورت اصلاح الگوی کشت و مدیریت یکپارچه حوضه
وی با تاکید بر ضرورت اصلاح الگوی کشت در مناطق کمآب، گفت: بخشی از بحران کنونی ناشی از توسعه کشاورزی بدون توجه به ظرفیت اقلیمی و منابع آبی است و ادامه این روند میتواند امنیت زیستی منطقه را تهدید کند.
وی بیان کرد: مدیریت حوضه آبریز باید با مشارکت همه ذینفعان از بالادست تا پاییندست انجام شود و تصمیمگیریها بر اساس واقعیتهای اقلیمی، میزان آب تجدیدپذیر و توان محیطی منطقه باشد.
توکلی افزود: کاهش تبخیر، تقویت پوشش گیاهی، احیای مراتع و مدیریت اصولی چرای دام از جمله اقداماتی است که میتواند به افزایش نفوذ آب و بهبود شرایط حوضه کمک کند.
حبلهرود نیازمند بازنگری در مسیر توسعه
پژوهشگر اقتصاد کشاورزی با بیان اینکه امروز بیش از هر زمان دیگری نیاز است مسیر توسعه در حوضه حبلهرود بازنگری شود و همه بخشها با درک مشترک از شرایط موجود، برای حفظ منابع آب و جلوگیری از تشدید بحران همکاری کنند، خاطرنشان کرد: بارندگیهای مقطعی و ترسالیهای کوتاهمدت نباید موجب غفلت از واقعیت کمآبی شود، زیرا روند بلندمدت اقلیمی نشان میدهد منطقه با شرایط سختتری در آینده مواجه خواهد بود.
