تاثیرات خشکی تا راهکارهای مدیریت در باغهای مرکبات
راهکارهای موثر برای کاهش تنش آبی در باغ های مرکبات توسط عضو هیات علمی پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری
به گزارش روابط عمومی پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری، هرمز عبادی عضو هیات علمی این پژوهشکده در گفتگویی به راهکارهای موثر برای کاهش تنش آبی در باغات مرکبات پرداخت.
ایشان با اشاره به اینکه کم آبی یکی از مهمترین چالشهای کشاورزی در ایران و کشورهای خشک و نیمه خشک محسوب می شود، اظهار داشت بارش های ماه های گذشته در برخی مناطق کشت و کار مرکبات، بطور موقت بحران کم آبی تجمعی گذشته را تشدید نکرد، ولی لازم است باغداران غفلت نکنند و برای مدیریت بهینه آبی در ماه های آتی آمادگی لازم را داشته باشند.
وی در ادامه افزود: مرکبات گیاهانی با نیاز آبی بالا بشمار می آیند. حتی در شمال ایران نیز که بارشهای سالیانه نسبتا کافی است، مشکل کم آبی وجود دارد زیرا میزان بارش در ماه های گرم سال برای رفع نیاز آبی درختان مرکبات کافی نیست و این کمبود در همه مناطق شمالی یکسان نیست. عبادی یادآور شدند که مرکبات به عنوان گیاهان همیشه سبز، در سراسر سال به آب نیاز دارند و این نیاز با شروع بهار و گلدهی افزایش یافته و در تابستان به حداکثر میرسد. کمبود آب در این فصول باعث ریزش گل و میوه و نیز کاهش مقدار و کیفیت میوه میشود و در حقیقت این درختان با واکنشهای طبیعی از طریق ریزش گل و برگ و میوه، خود را با شرایط کمآبی سازگار میکنند. البته ریزشهای بیش از حد موجب کاهش شدید محصول و ذخایر غذایی درخت خواهد شد.
عضو هیات علمی پژوهشکده مرکبات و میوههای نیمهگرمسیری در مجموع اثرات کم آبی روی مرکبات را تغییر شکل و ریزش برگها و میوه ها، کاهش باردهی درخت، افت کیفیت میوهها، ضعف درخت و کاهش محصول سال آینده و همچنین کاهش عمر انباری میوهها دانست.
ایشان در ادامه برخی راهکارهای کلیدی برای مقابله با کم آبی را برشمردند. انتخاب پایه متحمل به خشکی، اجرای کمآبیاری تنظیم شده (متناسب با مرحله رشد میوه)، بکارگیری و بهره برداری صحیح و بهینه از روشهای آبیاری قطرهای، تغذیه مناسب، انجام آبیاری به مقدار کافی و در زمانهای مناسب (غروب یا اوایل صبح و عدم آبیاری قبل و بعد از بارش کافی)، برداشت به موقع میوهها، پوشش خاک برای حفظ رطوبت، اجرای تراسبندی در زمینهای شیبدار و تنک میوه در سالهای پربار از جمله اقدامات موثر در مدیریت کم آبی بشمار می آید.
وی افزود: استفاده از پایههای متحمل نظیر رافلمون، لایم، ولکامریانا، ماکروفیلا، رانگپورلایم و کاریزوسیترنج و پایههای نسبتا متحمل مثل نارنج، سیتروملو، ترویر سیترنج و کلئوپاترا در مناطق دارای مشکل کمآبی راهحل اجتناب ناپذیری است و استفاده از پایههای حساس به خشکی نظیر پونسیروس در مناطق یاد شده بایستی پرهیز شود. البته در این خصوص تاکید میشود که برای انتخاب پایه در هر منطقه و اقلیم ضروری است به عوامل موثر دیگر نظیر نوع رقم، وضعیت آب و خاک و فعالیت آفات و بیماریهای مهم توجه شود.
این پژوهشگر با تاکید بر نقش پایه در مدیریت بهینه آبیاری گفت: از آنجا که وظیفه اصلی جذب آب بر عهده ریشه است، استفاده از پایههای متحمل به خشکی که توانایی بالایی در جذب آب دارند، میتواند تحمل درخت به شرایط کمآبی را افزایش داده و از کاهش کمیت و کیفیت محصول جلوگیری کند. ایشان نقش طراحی و انتخاب تجهیزات سیستمهای آبیاری قطرهای و نیز مدیریت و بهرهبرداری از این سیستمها را در مدیریت کم آبی باغها و جنبه های اقتصادی آبیاری و تولید میوه بسیار مهم دانستند.
هرمز عبادی با اشاره به اهمیت اقتصادی مدیریت خشکی در باغداری کشور تاکید کرد: با توجه به خسارت های گستردهای که کم آبی به باغ های مرکبات وارد میکند، هر اقدام موثری در جهت کاهش این خسارتها میتواند سهم مهمی در افزایش درآمد باغداران و اقتصاد کشور داشته باشد.
هرمز عبادی در پایان خطاب به باغداران افزود: جایگزینی روشهای مکانیزه آبیاری قطرهای با روشهای سنتی و پرهیز از آبیاری بیش از نیاز درختان امری ضروری در شرایط اقلیمی کشور محسوب میشود. همچنین با استفاده از نهالهای سالم و اصیل در هنگام احداث باغ یا تجدید کاشت، انتخاب محل و شیوه مناسب کاشت، کنترل صحیح آفات و بیماریها و تغذیه اصولی درختان که براساس نتایج تجزیه خاک و برگ و باردهی سالهای پیشین انجام شود، میتوان با سالم و قوی نگهداشتن درختان، آنها را در برابر شرایط خشکی سازگارتر ساخت و زیان های ناشی از خشکی و کم آبی را کاهش داد.
