ارزیابی میدانی پروژه‌های احیای مراتع، تغذیه آبخوان و استقرار پوشش گیاهی در دامغان

      به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان، در راستای ارزیابی روند اجرای پروژه‌های تحقیقاتی و اجرایی حوزه منابع طبیعی، آبخیزداری و بیابان‌زدایی، داریوش قربانیان، معاون پژوهش و فناوری مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان روز شنبه 19 اردیبهشت‌ماه 1405 از چند طرح فعال پژوهشی و اجرایی در شهرستان دامغان بازدید کرد.

در نخستین بخش این بازدید، روند اجرای پروژه تولید نهال گونه‌های مرتعی و بیابانی در نهالستان منابع طبیعی حسن‌آباد دامغان بررسی شد. این پروژه در چارچوب برنامه‌های تحقیقاتی بخش تحقیقات جنگل و مرتع و با همکاری اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان سمنان در حال اجراست.

در این طرح، بذر ۱۱ گونه گیاهی مرتعی و بیابانی طی سال جاری به نهالستان حسن‌آباد منتقل و در گلدان‌های پلاستیکی کشت شده است. هدف از اجرای این برنامه، تولید نهال گونه‌های سازگار با شرایط اقلیمی مناطق خشک و بیابانی استان، ایجاد مزارع تولید بذر گواهی‌شده مرتعی و بهره‌گیری از این گونه‌ها در پروژه‌های احیای مراتع، کنترل بیابان‌زایی و تولید علوفه است.

وضعیت سبز شدن بذرها، شرایط نگهداری، آبیاری و روند رشد نهال‌ها مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج بررسی‌ها نشان داد درصد جوانه‌زنی گونه‌های کشت‌شده مطلوب بوده و عملیات مدیریت و نگهداری نهالستان نیز در شرایط مناسبی انجام می‌شود.

در ادامه، معاون پژوهش و فناوری مرکز از روند اصلاح و تخلیه رسوبات کانال‌های آبرسان ایستگاه پخش سیلاب بر آبخوان قوشه دامغان بازدید کرد. با توجه به اهمیت نگهداری مستمر سازه‌های پخش سیلاب و نقش آن‌ها در کنترل سیلاب، تغذیه مصنوعی سفره‌های آب زیرزمینی و کاهش خسارات ناشی از رواناب، عملیات اصلاح سازه‌ها و تخلیه رسوبات کانال‌ها در دستور کار قرار گرفته است.

بخش دیگری از این بازدید به ارزیابی پایلوت تحقیقاتی استقرار پوشش گیاهی در حاشیه جنوبی کویر دامغان اختصاص داشت. این پایلوت با هدف دستیابی به روش‌های علمی و اجرایی برای استقرار گونه‌های مرتعی و بیابانی در شرایط بسیار شور و خشک اجرا شده است.

در این طرح، استفاده از رواناب‌های سطحی در حاشیه مرطوب کویر برای استقرار گونه‌های شورپسند و مقاوم به شوری مورد بررسی قرار گرفت که نتایج آن موفقیت‌آمیز ارزیابی شد. همچنین استفاده از رواناب‌های فصلی و اجرای سازه‌های ساده کنترل سیلاب شامل آب‌بندها و تورکینست‌های بدون تراکم در آبراهه‌های منتهی به حاشیه مرطوب کویر، به‌عنوان یکی از روش‌های مؤثر استقرار پوشش گیاهی توسط محققان مرکز معرفی شده است.

بر اساس نتایج این مطالعات، این روش‌ها با ایجاد شرایط مناسب برای آبشویی نمک‌ها، حفظ رطوبت خاک و جلوگیری از ماندگاری طولانی‌مدت سیلاب، زمینه مناسب برای جوانه‌زنی بذرها و استقرار نهال‌های شورپسند را فراهم می‌کند.

احیای عرصه‌های تخریب‌شده، افزایش تولید علوفه و تقویت اکوسیستم‌های شکننده بیابانی از مهم‌ترین اهداف اجرای این پروژه‌های تحقیقاتی و اجرایی عنوان شده است.