راهکاری برای مقابله با خشکی و شوری

به گزارش روابط‌عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان بوشهر، ارزیابی و معرفی گونه‌های جنس Panicum در مراتع استان بوشهر به‌عنوان یکی از راهکارهای مقابله با خشکی و شوری، توسط پژوهشگر این مرکز بررسی شد.

سجاد ابتکار، پژوهشگر مرکز تحقیقات بوشهر، با اشاره به شرایط اقلیمی این استان گفت: بوشهر با آب‌وهوای خشک و نیمه‌خشک، خاک‌های شور و تنش‌های محیطی بالا، همواره با چالش‌های جدی در مدیریت مراتع روبه‌رو بوده است. از این‌رو، شناسایی و معرفی گونه‌های گیاهی مقاوم و بومی که توان سازگاری با این شرایط را داشته باشند، اهمیت زیادی دارد.

وی افزود: پانیکوم، گیاهی پایا و گرم‌سیری است که پراکنش طبیعی آن در جنوب ایران بسیار محدود بوده و از گندمیان پابلند مهم در مراتع ماسه‌ای به‌شمار می‌رود. این گیاه در مراحل جوانی، علوفه‌ای آبدار و مغذی دارد، اما به‌سرعت چوبی و خشبی می‌شود. همچنین تولید علوفه آن در سال‌های ابتدایی رشد و استقرار، بسیار مطلوب است.

در این طرح، چند گونه مهم جنس Panicum که پتانسیل استفاده در مراتع استان بوشهر را دارند، به‌صورت مقدماتی معرفی شده‌اند، از جمله:

• Panicum antidotale (پانیکوم آنتیدوتال؛ ارزن دشتی)این گونه، گندمیانی پایا با رشد نسبتاً بلند است که توانایی خوبی در تحمل خشکی و شوری خاک دارد. تولید علوفه آن در فصل رشد بالا بوده و به‌دلیل سیستم ریشه‌ای عمیق، در تثبیت خاک‌های سبک و ماسه‌ای مؤثر است.
• Panicum turgidum (پانیکوم تورجیدوم؛ ارزن بیابانی)گونه‌ای بومی مناطق بیابانی و نیمه‌بیابانی که به تنش کم‌آبی و گرمای شدید مقاوم است. این گیاه در تپه‌های ماسه‌ای و اراضی با بافت سبک استقرار مناسبی داشته و می‌تواند در کنترل فرسایش بادی و بهبود پوشش گیاهی مناطق خشک مورد استفاده قرار گیرد.
• Panicum maximum (پانیکوم ماکسیموم؛ گینه گراس)گونه‌ای علوفه‌ای با ارزش غذایی مناسب در مراحل رویشی که در صورت مدیریت صحیح چرای دام، می‌تواند به‌عنوان منبع علوفه‌ی کمکی در مناطق گرم استان مطرح باشد. این گونه نسبت به گرما و تا حدودی شوری مقاومت نشان می‌دهد و قابلیت کشت در اراضی آبی و دیم کم‌آب را دارد.

ابتکار تأکید کرد: گونه‌های جنس Panicum ظرفیت بالایی برای احیا، بهبود و مدیریت پایدار مراتع استان بوشهر، به‌ویژه در مناطق با شرایط سخت اقلیمی مانند خشکی و شوری دارند. با اجرای راهکارهای مدیریتی مناسب و مبتنی بر دانش فنی، می‌توان از این منابع طبیعی ارزشمند برای تقویت اقتصاد دامپروری، حفاظت از محیط‌زیست و مقابله با بیابان‌زایی بهره گرفت.

وی در پایان افزود: نتایج این ارزیابی می‌تواند مبنایی برای اجرای طرح‌های آزمایشی کشت، قرق و مدیریت چرای دام در رویشگاه‌های مستعد استان باشد و زمینه استفاده گسترده‌تر از گونه‌های مقاوم Panicum را در برنامه‌های اصلاح و احیای مراتع بوشهر فراهم کند.