در راستای اصلاح الگوی کشت و کاهش فشار بر منابع آب؛
باغ گیاهشناسی زاگرس، محور پیوند پژوهش و اجرا در حوزه گیاهان دارویی
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، محمد مهرنیا عضو هیئت علمی و رئیس باغ گیاهشناسی زاگرس خرمآباد، در حاشیه برگزاری گشت تخصصی و بازدید علمی از این مجموعه، با اشاره به جایگاه ویژه باغ گیاهشناسی زاگرس در حفاظت، معرفی و بهرهبرداری علمی از ذخایر ارزشمند گیاهی منطقه، اظهار کرد: باغ گیاهشناسی زاگرس بهعنوان یکی از ظرفیتهای مهم علمی، پژوهشی و ترویجی استان، نقش مؤثری در شناسایی، نگهداری، سازگارسازی و معرفی گونههای گیاهی بهویژه گیاهان دارویی، معطر و بومی منطقه زاگرس دارد.
وی افزود: این بازدید علمی با هدف آشنایی بیشتر کارشناسان، بهرهبرداران، فعالان بخش اجرا، علاقهمندان و ذینفعان حوزه کشاورزی و منابع طبیعی با ظرفیتهای زیستی و تحقیقاتی باغ گیاهشناسی زاگرس برگزار شد تا زمینهای برای توسعه تولید، تکمیل زنجیره ارزش گیاهان دارویی، اصلاح الگوی کشت و استفاده از گونههای سازگار با شرایط اقلیمی منطقه فراهم شود.
مهرنیا با بیان اینکه زاگرس یکی از مهمترین کانونهای تنوع زیستی کشور بهشمار میرود، تصریح کرد: تنوع اقلیمی، پوشش گیاهی غنی و وجود گونههای متعدد دارویی و معطر، این منطقه را به یکی از بسترهای مهم برای اجرای طرحهای تحقیقاتی، ترویجی و تولیدی تبدیل کرده است. باغ گیاهشناسی زاگرس تلاش میکند با تکیه بر دانش علمی و تجربیات میدانی، این ظرفیتها را از مرحله شناسایی و حفاظت، به سمت بهرهبرداری پایدار، تولید اقتصادی و توسعه زنجیره ارزش هدایت کند.
رئیس باغ گیاهشناسی زاگرس خرمآباد ادامه داد: یکی از محورهای مهم فعالیت این باغ، بررسی و معرفی گیاهان دارویی سازگار شده با شرایط منطقه است؛ گیاهانی که میتوانند در قالب الگوی کشت جایگزین، بهویژه در مناطقی که کشت برخی محصولات ممنوعه یا پرآببر با محدودیت مواجه است، مورد توجه قرار گیرند. این رویکرد میتواند ضمن کاهش فشار بر منابع آب و خاک، زمینه ایجاد درآمد پایدار برای بهرهبرداران و کشاورزان را فراهم کند.
وی با تأکید بر ضرورت اصلاح الگوی کشت در شرایط تغییرات اقلیمی و محدودیت منابع پایه، گفت: امروز کشاورزی استان و کشور نیازمند حرکت به سمت تولیدات کمنهاده، کمآببر، سازگار با اقلیم و دارای ارزش اقتصادی بالاست. گیاهان دارویی بهدلیل نیاز آبی کمتر، قابلیت فرآوری، ارزش افزوده بالا و امکان حضور در بازارهای داخلی و صادراتی، میتوانند یکی از محورهای اصلی اصلاح الگوی کشت در مناطق مستعد باشند.
مهرنیا در بخش دیگری از سخنان خود، اهداف ترویجی باغ گیاهشناسی زاگرس را مورد اشاره قرار داد و بیان کرد: ما در این مجموعه تنها به فعالیتهای تحقیقاتی بسنده نکردهایم، بلکه تلاش داریم یافتههای علمی را به زبان کاربردی در اختیار بخش اجرا، کارشناسان، بهرهبرداران و جوامع محلی قرار دهیم.
مهرنیا تصریح کرد: برگزاری گشتهای علمی، دورههای آموزشی، کارگاههای تخصصی، بازدیدهای میدانی و معرفی گونههای مستعد کشت و فرآوری، بخشی از برنامههای ترویجی باغ گیاهشناسی زاگرس است.
وی با بیان اینکه ارتباط میان پژوهش، اجرا و تولید باید تقویت شود، افزود: یکی از مهمترین اهداف این بازدیدها، ایجاد پیوند مؤثر میان مراکز علمی و تحقیقاتی با دستگاههای اجرایی، بخش خصوصی، کشاورزان و فعالان حوزه گیاهان دارویی است. اگر پژوهشها به عرصه اجرا منتقل نشوند، آثار اقتصادی و اجتماعی لازم را بهدنبال نخواهند داشت؛ از اینرو باغ گیاهشناسی زاگرس آمادگی دارد در زمینه معرفی گونههای مناسب، مشاوره علمی، آموزش بهرهبرداران و پشتیبانی فنی از طرحهای توسعهای با بخش اجرا همکاری کند.
عضو هیئت علمی و رئیس باغ گیاهشناسی زاگرس خرمآباد با اشاره به ضرورت تکمیل زنجیره ارزش گیاهان دارویی، اظهار کرد: تولید گیاهان دارویی تنها یک حلقه از این زنجیره است. برای موفقیت در این حوزه باید به موضوعاتی مانند انتخاب گونه مناسب، تولید بذر و نشا، کشت اصولی، برداشت صحیح، خشککردن، فرآوری، بستهبندی، استانداردسازی، بازاریابی و اتصال به بازارهای هدف توجه شود. باغ گیاهشناسی زاگرس میتواند در بخشهای مختلف این زنجیره، بهویژه در حوزههای علمی، آموزشی و تحقیقاتی، نقشآفرینی کند.
مهرنیا خاطرنشان کرد: توسعه کشت گیاهان دارویی بدون پشتوانه علمی و بدون توجه به سازگاری اکولوژیک، میتواند با شکست مواجه شود؛ بنابراین لازم است پیش از ترویج گسترده هر گونه گیاهی، مطالعات لازم درباره نیازهای اکولوژیک، عملکرد، کیفیت مواد مؤثره، مقاومت به تنشها و صرفه اقتصادی آن انجام شود. باغ گیاهشناسی زاگرس با دارا بودن مجموعهای از گونههای بومی، سازگار شده و دارای قابلیت تحقیقاتی، بستری مناسب برای انجام این ارزیابیها فراهم کرده است.
وی همچنین بر اهمیت حفاظت از ذخایر ژنتیکی گیاهی تأکید کرد و گفت: بسیاری از گونههای ارزشمند دارویی و بومی زاگرس در معرض تهدیدهای ناشی از تغییرات اقلیمی، بهرهبرداری بیرویه، تخریب زیستگاهها و کاهش منابع طبیعی قرار دارند. یکی از رسالتهای باغ گیاهشناسی، حفاظت از این ذخایر، تکثیر گونههای ارزشمند و فراهمکردن زمینه بهرهبرداری پایدار از آنهاست.
رئیس باغ گیاهشناسی زاگرس خرمآباد درباره چشمانداز آینده این مجموعه نیز اظهار کرد: چشمانداز ما تبدیل باغ گیاهشناسی زاگرس به یک مرکز مرجع در حوزه شناسایی، حفاظت، تحقیق، آموزش و توسعه گیاهان دارویی و بومی منطقه است. این مرکز میتواند بهعنوان حلقه ارتباطی میان دانشگاه، مراکز تحقیقاتی، دستگاههای اجرایی، بخش خصوصی و جوامع محلی عمل کند و زمینهساز شکلگیری طرحهای کاربردی و اقتصادی در حوزه گیاهان دارویی باشد.
مهرنیا افزود: در آینده، توسعه بانکهای ژرمپلاسم، ایجاد قطعات نمایشی و الگویی، گسترش همکاری با دستگاههای اجرایی، حمایت علمی از کشتهای جایگزین، برگزاری دورههای مهارتی و توسعه فعالیتهای پژوهشی در حوزه فرآوری و کیفیت مواد مؤثره گیاهان دارویی، از جمله برنامههایی است که دنبال خواهد شد.
وی در پایان با تأکید بر اینکه باغ گیاهشناسی زاگرس متعلق به همه فعالان علمی، اجرایی و تولیدی استان است، گفت: ما از همکاری همه دستگاهها، نهادهای اجرایی، دانشگاهها، مراکز پژوهشی، بخش خصوصی، کشاورزان پیشرو و علاقهمندان به توسعه پایدار گیاهان دارویی استقبال میکنیم. باور ما این است که با همافزایی میان علم، اجرا و تولید، میتوان از ظرفیت کمنظیر گیاهان دارویی زاگرس در مسیر اشتغالزایی، حفاظت از منابع طبیعی، اصلاح الگوی کشت و تکمیل زنجیره ارزش بهرهبرداری کرد.
جهت دریافت اخبار در کانال ایتای سازمان تات کلیک نمایید
جهت دریافت اخبار تات لرستان در کانال ایتا کلیک نمایید
