نقش عملیات هلالیهای آبگیر در بهبود پوشش گیاهی؛
راهکاری مؤثر برای افزایش پوشش گیاهی در مراتع
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان بوشهر، وبینار «بررسی تأثیر عملیات ذخیره نزولات آسمانی بر شاخصهای پوشش گیاهی و برخی ویژگیهای خاک در مراتع نیمهخشک استان بوشهر» به همت یکی از پژوهشگران این مرکز برگزار شد.
پرویز غلامی، پژوهشگر مرکز تحقیقات بوشهر، در این وبینار اظهار داشت: کشور ایران و بهویژه استان بوشهر طی دو دهه گذشته به صورت گسترده یا منطقهای با پدیده خشکسالی مواجه بوده است. میزان آسیبپذیری کشور در برابر خشکسالی روزبهروز افزایش یافته و بحران آب به شکل جدی خود را نشان میدهد.
وی افزود: در شرایط بسیار خشک که میزان رطوبت قابل ذخیره در خاک بسیار کم است و امکان تولید محصول و ایجاد پوشش گیاهی مناسب وجود ندارد، انجام برخی عملیات برای ذخیره نزولات آسمانی ضروری است. در این راستا، اجرای مجموعهای از عملیات بیومکانیکی در سطح زمین میتواند با افزایش نفوذپذیری آب در خاک، از تشکیل رواناب و هدررفت بخشی از بارندگی جلوگیری کند.
غلامی ادامه داد: این اقدامات موجب حفظ رطوبت خاک شده و در نهایت شرایط را برای جوانهزنی و استقرار گیاهان فراهم میکند و از این طریق به احیای مراتع از طریق افزایش کمی و کیفی پوشش گیاهی و تأمین علوفه دام کمک میکند.
وی همچنین احداث هلالیهای آبگیر را یکی از راهکارهای بومی و مناسب در این زمینه دانست و گفت: هلالی آبگیر شامل چالههایی به شکل قوسی و کمانی با شعاع حداقل ۱.۵ متر، عمق ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر، ارتفاع حدود ۵۰ سانتیمتر، ضخامت پشته ۴۰ تا ۵۰ سانتیمتر و حجم آبگیری حدود یک مترمکعب است که میتواند نقش مؤثری در تولید علوفه برای دام در استان داشته باشد.
غلامی تصریح کرد: عملیات هلالیهای آبگیر طی سالهای گذشته در سطح قابل توجهی از مراتع استان بوشهر اجرا شده است، اما با وجود گذشت چندین سال از اجرای این پروژه، تاکنون بررسی جامعی درباره اثرات آن انجام نشده بود. هدف از این پژوهش بررسی تأثیر این عملیات بر مؤلفههای پوشش گیاهی و ویژگیهای خاک در مراتع نیمهخشک استان بوشهر است.
وی خاطرنشان کرد: نتایج این مطالعه نشاندهنده تأثیر مثبت عملیات هلالیهای آبگیر در منطقه مورد مطالعه است و این روش یکی از راهکارهای مناسب و کارآمد برای استفاده بهینه از رطوبت در مناطق خشک و نیمهخشک محسوب میشود. این عملیات موجب افزایش درصد تاج پوشش، افزایش تولید پوشش گیاهی قابل استفاده برای دام، افزایش تنوع زیستی و بهبود ویژگیهای کیفی خاک شده است.
به گفته این پژوهشگر، ادامه اجرای این پروژه در سالهای آینده و همراهی آن با عملیات بیولوژیک، بهویژه بذرکاری با گونههای بومی، میتواند نقش مهمی در بهبود و احیای مراتع منطقه ایفا کند.
