مطالبه‌ای راهبردی برای ارتقای بهره‌وری در کشاورزی خراسان‌شمالی؛

به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی به نقل از خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «عصر اترک»، در حالی باری دیگر مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی از نیاز جدی این مرکز به استخدام نیروهای محقق و هیئت‌علمی و کمبود این نیروها در این مرکز صحبت به میان آورده است که در نیمه دوم دهه ۹۰ نیز رئیس وقت این مرکز در همین باره این مطالبه را با رسانه‌های استان مطرح کرده بود و خواستار موافقت سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ایران با استخدام و جذب محققان و اعضای هیئت‌علمی جدید در این مرکز شده بود.

در نیمه دوم دهه ۹۰، رئیس وقت مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان به فعالیت ۳۰ محقق، کارشناس و عضو هیئت‌علمی در این مرکز اشاره کرده و یادآور شده بود که در شرایط واقع‌بینانه این مرکز به جذب و فعالیت تحقیقاتی ۱۳۰ محقق، کارشناس و عضو هیئت‌علمی نیاز دارد.

اما در حال حاضر که در سال ۱۴۰۵ هجری شمسی به سر می‌بریم، در شرایطی موضوع کمبود جدی نیروهای محقق و هیئت‌علمی در این مرکز مطرح شده است که تعداد اعضای هیئت‌علمی این مرکز فقط ۱۰ نفر و تعداد محققان غیر هیئت‌علمی آن نیز فقط ۳۲ نفر هستند.

باتوجه‌به عمر ۴۰ ساله‌ای که از فعالیت این مرکز تحقیقاتی در بخش کشاورزی و منابع طبیعی خطه خراسان شمالی در شمال شرق ایران گذشته است، محققان این مرکز با تعداد حداقلی توانسته‌اند ۴۰۰ عنوان تحقیقاتی را پژوهش کنند و دست‌یافته‌های این تحقیقات را به ثبت برسانند و آنها با برگزاری دوره‌های آموزشی و ترویجی به بهره‌برداران ارائه دهند.

معرفی ارقام بذری گندم برای تولید نان، معرفی ارقام بذری گندم دوروم، معرفی ارقام بذری جو، عدس، ماشک و گلرنگ که متناسب با اقلیم همچنین شرایط آب‌وخاک این استان بوده‌اند از جمله دست‌یافته‌های تحقیقاتی این محقان توانمند و پرتلاش مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان هستند که در راستای افزایش بهره‌وری در تولید، کمک به عبور از بحران‌های کم‌بارشی، خشکسالی و طغیان آفت‌ها و از همه مهم‌تر برای حفظ امنیت غذایی برای بخش کشاورزی استان انجام شده‌اند.

برخی از این تحقیقات در ایستگاه‌های تحقیقاتی استان از جمله ایستگاه تحقیقاتی سیساب، ایستگاه تحقیقاتی کهنه کند و ایستگاه تحقیقاتی دیم شیروان با حضور محققان، کارشناسان و اعضای هیئت‌علمی این مرکز به نتیجه رسیده‌اند و نتایج آنها به مزارع و باغات انتقال یافته‌اند.

حال که خراسان شمالی گام‌های اثرگذاری در تولید محصولات زعفران، پسته، گیاهان دارویی همچنین دامپروری نیز برداشته است در شرایط کنونی بیش‌ازپیش به استخدام و جذب محققان و اعضای هیئت‌علمی جدیدی نیاز است.

همان‌طور که رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی همچنین رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان این مسئله مهم را مطالبه کرده و خواستار شده‌اند حال ضرورت دارد که سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ایران نیز در این زمینه توجه لازم را داشته باشد.

نیاز مبرم بخش کشاورزی استان به جذب نیروهای محقق و هیئت‌علمی
در همین باره، رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی اظهار کرد: سهم مساحت زمین‌های کشاورزی خراسان شمالی از کل مساحت زمین‌های کشاورزی کشور ۲٫۳ درصد است.

جلیل علوی گفت: در حال حاضر ۳۰ درصد از اشتغال‌زایی ایجاد شده در استان مربوط به بخش کشاورزی است و استان هم اکنون رتبه دوم کشور در زمینه اشتغال‌زایی در بخش کشاورزی را دارا است.

وی در ادامه به فعالیت مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اشاره و عنوان کرد: فعالیت این مرکز در استان عمری ۴۰ساله دارد و فعالیت‌های تحقیقاتی، آموزشی و ترویجی در این مرکز در حال انجام است.

رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی بیان کرد: در این مرکز تحقیقاتی و آموزشی ۱۰ نفر محقق هیئت‌علمی، ۳۳ نفر محقق غیر هیئت‌علمی، ۸ نفر نیروی شرکتی، ۴ نفر نیروی کارشناس ثبت گواهی بذر و نهال فعالیت دارند.

وی گفت: طی این ۴۰ سال گذشته، ۴۰۰ عنوان طرح تحقیقاتی انجام شده و خاتمه یافته‌اند که بیشتر آنها به بخش تحقیقات دیم که در ایستگاه تحقیقاتی دیم شیروان انجام شده‌اند، مربوط می‌شوند.

علوی خاطرنشان کرد: معرفی ارقام بذری گندم برای تولید نان، معرفی ۶ رقم بذری گندم دوروم، معرفی ۴ رقم بذری جو، معرفی ۴ رقم بذری عدس، معرفی ۵ رقم بذری ماشک و گلرنگ از جمله نتایج تحقیقات انجام شده محققان این مرکز در استان طی ۴۰ سال گذشته بوده‌اند.

وی یادآور شد: علاوه بر این، این مرکز تحقیقاتی، تحقیقات و پژوهش در زمینه محصولاتی شامل انگور، بادام، پسته را نیز انجام داده است که در همین راستا، باغات الگویی این محصولات در استان ایجاد شدند.

رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی در ادامه اظهار کرد: تحقیقات و پژوهش درباره زنجیره ارزش تولید گیاهان دارویی و گوشت قرمز از دیگر طرح‌های تحقیقاتی هستند که در این مرکز در حال انجام هستند.

وی تصریح کرد: در این مرکز تحقیقاتی علاوه بر انجام مطالعات تحقیقاتی، آموزش کشاورزان، کارشناسان بخش کشاورزی در قالب آموزش‌های رسمی و غیررسمی نیز در حال انجام هستند.

علوی در بخش دیگری از سخن خود اشاره کرد: در این مرکز تحقیقاتی چارت اداری شامل بخش‌های گیاه‌پزشکی، منابع طبیعی، آبخیزداری، دیم، ثبت گواهی بذر و نهال به طور رسمی فعال هستند.

وی افزود: بااین‌وجود، هنوز بخش تحقیقات علوم دامی، آب‌وخاک همچنین فنی و مهندسی رسمیت اداری نیافته‌اند درحالی‌که محققان این واحدها فعالیت تحقیقاتی دارند.
رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی تصریح کرد: مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان به‌طورجدی با کمبود نیروهای محقق و هیئت‌علمی مواجه است.

مرکز رشد در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی خراسان شمالی راه‌اندازی شود
محقق مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و آبخیزداری خراسان شمالی نیز عنوان کرد: انتقال وضعیت و جذب هیئت‌علمی در حوزه صنایع غذایی برای این مرکز تحقیقاتی مطالبه‌ای جدی است که انتظار است سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ایران در این زمینه اقدامی را انجام دهد.

مسعود صانعی همچنین خواستار شد: به‌منظور ارتقای بهره‌وری نیاز است که سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ایران، شرایط و بسترهای لازم برای مشارکت همکاران غیر هیئت‌علمی را در انجام طرح‌های تحقیقاتی فراهم کند.

وی گفت: این امر موجب مهارت‌افزایی و کسب تجربه حرفه‌ای برای این همکاران خواهد شد.

صانعی همچنین تصریح کرد: از سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ایران خواستار هستیم که با راه‌اندازی مرکز رشد در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان شمالی موافقت کند.

وی افزود: راه‌اندازی این مرکز رشد نیازمند تأمین منابع مالی و استخدام نیروی انسانی است که در این زمینه می‌بایست سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی کشور حمایت کند.

محصولات پسته، زعفران و گیاهان دارویی و چغندرقند استان، نیازمند مطالعات تحقیقاتی

رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالی نیز بیان کرد: ضرورت دارد که هر نظام بهره‌برداری، دانش‌بنیان شود که این رویکرد، اقتصادی است و نظام‌های بهره‌برداری را پایدار می‌کند.

اسماعیل محمودآبادی در ادامه تصریح کرد: هرچند مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی استان طی سال‌ها به لحاظ جذب محققان تقویت شده اما همچنان نیاز است که محققان جدیدی برای تحقیقات در بخش‌های چغندرقند، زعفران، پسته و گیاهان دارویی همچنین بخش منابع طبیعی برای این مرکز جذب شوند.

وی با اشاره به اینکه استان هرچند از توانمندی محققان استان‌های هم‌جوار به طور مستمر استفاده می‌کند، افزود: بااین‌وجود، نمی‌توان به طور دائم مزاحم آنها شد.
محمودآبادی تصریح کرد: باتوجه‌به اینکه استان در زمینه کشت محصولات پسته، زعفران و گیاهان دارویی و چغندرقند توانمند شده است، نیاز است که بر روی این محصولات تحقیقات به طور مستمر انجام و یافته‌های علمی درباره آنها به بهره‌برداران انتقال و آموزش داده شوند.

وی جذب محققان در این زمینه‌ها برای این مرکز تحقیقاتی خراسان شمالی را بسیار ضروری دانست.

با افزایش تعداد محققان موافقت نشد

رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ایران نیز اظهار کرد: امروز اگر در کشور امنیت پایداری وجود دارد به طور یقین یکی از ستون‌های این امنیت پایدار، امنیت غذایی است.

غلامرضا گلمحمدی افزود: وجود امنیت غذایی حاصل تحقیقات و انتقال یافته‌های محققان است.

وی در ادامه با بیان اینکه کشور به انجام تحقیقاتی با هدف حل چالش‌ها نیاز دارد، عنوان کرد: سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ایران، اجرای برنامه‌ای مبتنی بر انجام تحقیقات اثربخش با رویکرد تحقیق برای توسعه و حل چالش را در دستور کار قرار داده است.

رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ایران گفت: برای انجام تحقیقات در بخش کشاورزی علاوه بر اینکه از توان و ظرفیت محققان مراکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان‌ها بهره گرفته می‌شوند همچنین با دانشگاه‌ها نیز قرارداد منعقد شده است که آنها با انجام تحقیقات به حل مسائل بخش کشاورزی کمک کنند.

وی در ادامه با اشاره به اینکه در حال حاضر سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ایران دارای یک هزار و ۷۸۰ عضو هیات علمی است که یک هزار و ۲۵۰ نفر از آنان محققان معین هستند همچنین ۱۰۰ مروج ارشد نیز با این محققان همکاری می‌کنند، اعلام کرد: فعلا هیات امنای این سازمان با جذب نخبگان جدید و افزایش تعداد محققان موافقت نکرده‌اند.

گلمحمدی با بیان اینکه در حال حاضر راهبرد این سازمان ساماندهی محققان فعلی است، گفت: پس از سامان دهی آنان، محققان با ترجیح مراکز تحقیقاتی کوچکتر و حضور در مناطق کم برخوردارتر از جمله خراسان شمالی اعزام خواهند شد.

نتیجه گیری: وقتی که ۳۰ درصد از اشتغالزایی محقق شده در خراسان شمالی مربوط به بخش کشاورزی است، نمی‌توان یک چرخه تولید را همچنان سنتی اداره کرد و با روش‌های گذشتگان به دنبال حفظ امنیت غذایی و حفظ اشتغال ایجاد شده، بود.

درحالیکه در عصر حاضر، تغییرات اقلیمی تهدیدی جدی برای بخش کشاورزی، محسوب می‌شود، بهره گیری از دست یافته‌های علمی و دانش بنیانی اجتناب ناپذیر شده است.

تولید دست یافته‌های علمی نیز جز با دست‌های پرتوان همچنین تخصص و تجربه محققان حاصل نمی‌شود.