استفاده از پروتئینهای گیاهی و قارچهای طبیعی جایگزین سموم شیمیایی شد؛
تحول در مدیریت آفات باغهای زیتون
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گیلان؛ در حالی که آسیبهای ناشی از «مگس میوه زیتون» (Bactrocera oleae) یکی از بزرگترین چالشهای اقتصادی کشاورزان زیتون در سطح جهان و ایران می باشد، نتایج یک پژوهش مشترک میدانی جدید، نویدبخش روشی سازگار با محیط زیست برای مقابله با این آفت مخرب است.
ین پژوهش بر استفاده از یک ترکیب نوآورانه از «هیدرولیز پروتئین هسته زیتون» تقویتشده با ماده استخراج شده از قارچ حشرهکش Metarhizium anisopliae) تمرکز دارد. محمدرضا عباسی مژدهی از مرکز تحقیقات کشاورزی گیلان و آرش زیبایی از دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان؛ از پژوهشگران اصلی این مطالعه هستند که موفق شدند راهکاری جایگزین برای مدیریت این آفت ارائه دهند.
مگس میوه زیتون با تخریب بافت میوه و کاهش کیفیت روغن، خسارات جبرانناپذیری به باغداران وارد میکند. روشهای سنتی مقابله با این آفت که اغلب شامل سمپاشی مستقیم بر روی درختان است، علاوه بر باقیمانده سم در محصول، باعث آلودگی محیط زیست و آسیب به موجودات غیرهدف میشود. در این راستا، پژوهشگران از متابولیتهای ثانویه قارچ استفاده کردند که پایداری بالاتر و ریسک اکولوژیک کمتری دارد.
این تحقیق طی دو سال (۲۰۲۴ و ۲۰۲۵) در باغهای زیتون انجام شد تا میزان اثربخشی فرمولاسیون جدید در مقایسه با تلههای تجاری موجود سنجیده شود. یافتهها نشان داد که:
افزایش چشمگیر جذب حشرات: تلههای ساخته شده با ترکیب پروتئین و قارچ در مقایسه با تلههای تجاری پروتئینی، تعداد بسیار بیشتری از حشرات بالغ (اعم از نر و ماده) را جذب کردند.
کاهش آلودگی محصول: مهمترین دستاورد این پژوهش، کاهش حدود ۲۰ درصدی میزان آلودگی میوهها در مقایسه با باغهایی بود که از این روش استفاده نمیکردند.
این مطالعه ثابت میکند که استفاده از ترکیبات زیستی و پروتئینهای گیاهی، نه تنها میتواند جایگزینی کارآمد برای سموم شیمیایی باشد، بلکه با دقت بالا در جذب آفات و کاهش خسارت به میوه، میتواند به پایداری تولید زیتون کمک کند. استفاده از این استراتژی در برنامههای مدیریت تلفیقی آفات (IPM)، گامی بلند به سوی کشاورزی پاک و تولید محصولات باکیفیتتر در بازار است.
نتایج حاصل از این پروژه در مجله (Q1) Journal of Natural Pesticide Research در سال 2026 به چاپ رسیده است.
جهت دریافت اخبار در کانال ایتای سازمان کلیک نمایید.
جهت دریافت اخبار در کانال ایتای مرکز کلیک نمایید.
