برگزاری نشست تخصصی "شتر؛ سرمایه راهبردی سرزمینهای خشک: پیشران اقتصاد، مرتعداری پایدار و تابآوری اقلیمی " در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سمنان
نشست تخصصی با عنوان «شتر؛ سرمایه راهبردی سرزمینهای خشک: پیشران اقتصاد، مرتعداری پایدار و تابآوری اقلیمی» روز ۱۰ مردادماه در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان برگزار شد. این نشست با هدف بررسی ظرفیتهای پرورش شتر در توسعه اقتصادی مناطق خشک و نیمهخشک، مدیریت پایدار مراتع، سازگاری با تغییرات اقلیمی و ارتقای تابآوری معیشتی جوامع محلی برگزار و دیدگاههای تخصصی سخنرانان درباره ابعاد اقتصادی، محیطزیستی و اجتماعی صنعت شتر ارائه شد.
در این نشست، معصومه پازکی، عضو هیئت علمی و رئیس گروه اقتصادی - اجتماعی مرکز، با ارائه سخنرانی با عنوان "پرورش شتر؛ راهبردی هوشمندانه برای سازگاری با تغییر اقلیم و ارتقای تابآوری معیشتی در مناطق خشک ایران"، بر ضرورت بازتعریف جایگاه شتر در نظامهای تولیدی و معیشتی مناطق خشک تأکید کرد. وی با اشاره به ظرفیت کمنظیر شتر در مواجهه با محدودیتهای اقلیمی و منابعی این مناطق، خاطرنشان کرد که شترداری را نباید صرفاً بهعنوان یک فعالیت سنتی دامپروری نگریست، بلکه باید آن را "ظرفیتی راهبردی برای سازگاری با تغییر اقلیم، تنوعبخشی به معیشت و تقویت تابآوری جوامع محلی" به شمار آورد. پازکی همچنین بر بهرهگیری از ظرفیتهای اقتصادی و اجتماعی این بخش از طریق توسعه زنجیرههای ارزش، ایجاد فرصتهای اشتغال، تنوعبخشی به منابع درآمدی و تقویت اقتصاد جوامع محلی تأکید کرد و یادآور شد که تحقق این ظرفیت مستلزم نگاهی یکپارچه و همزمان به ابعاد اقتصادی، محیطزیستی و اجتماعی توسعه شترداری است.
سمیه ناصری عضو هیئت علمی و رئیس بخش تحقیقات جنگل و مرتع، سخنران دوم نشست، با ارائه بحث تخصصی با عنوان " شتر؛ فرصت استراتژیک مرتع داری"، به بررسی علمی نقش شتر در اکوسیستمهای مرتعی پرداخت. در این ارائه تأکید شد که مسئله اصلی، خود شتر نیست، بلکه چرای مدیریتنشده است و الگوی تغذیه شتر با گوسفند و بز تفاوت دارد. وی با استناد به مطالعات میدانی در استان سمنان، الگوی تغذیه شتر در ییلاق و قشلاق، استفاده از گونههایی مانند تاماریکس و میزان پایین رقابت غذایی شتر با دامهای سبک را تشریح کرد. از دیگر محورهای این سخنرانی، استفاده از منابع علوفهای بومی، مدیریت منابع آب، چرای ترکیبی شتر و گوسفند، چرای نوبتی و ضرورت خروج دام از مرتع در شرایط نامناسب بود. همچنین ظرفیت استفاده از اشنان بهعنوان جایگزین یونجه و نقش پرواربندی بسته در کاهش فشار بر مراتع مورد توجه قرار گرفت.
در ادامه، سخنران سوم، سیده سمانه حسینی محقق گروه اقتصادی اجتماعی مرکز، با تمرکز بر "اقتصاد صنعت شتر و ظرفیتهای سرمایهگذاری"، به تفاوت میان مزیت نسبی و مزیت رقابتی پرداخت و اظهار داشت که برخورداری از منابع طبیعی بهتنهایی موجب خلق ثروت نمیشود، بلکه مدیریت، سرمایهگذاری، فناوری، فرآوری، برندسازی و توسعه بازار است که یک ظرفیت طبیعی را به مزیت اقتصادی تبدیل میکند. وی همچنین بر ضرورت عبور از نگاه صرفاً تولیدمحور و حرکت به سمت تکمیل زنجیره ارزش شتر تأکید کرد و فرصتهایی همچون فرآوری شیر و گوشت، تولید محصولات سلامتمحور، صنایع آرایشی، محصولات جانبی، بستهبندی، برندسازی و بازارهای صادراتی را از ظرفیتهای مهم این صنعت برشمرد. در مجموع، سخنرانان بر این نکته تأکید کردند که شتر میتواند همزمان در سه حوزه اقتصاد، محیطزیست و تابآوری جوامع محلی نقشآفرین باشد؛ مشروط بر آنکه توسعه این بخش بر پایه دانش علمی، مدیریت صحیح مراتع، سرمایهگذاری، فناوری، تکمیل زنجیره ارزش و سیاستگذاری مناسب دنبال شود.
این نشست در نهایت بر ضرورت تغییر نگاه از "شتر بهعنوان یک دام سنتی" به "شتر بهعنوان یک سرمایه راهبردی برای سرزمینهای خشک" تأکید کرد و بر بهرهگیری از ظرفیتهای علمی و اجرایی برای توسعه پایدار صنعت شتر در کشور تأکید شد.
