کارگاه شناسایی مولکولی تاسماهیان ایران و ردیابی تقلب در خاویار برگزار شد؛
کاربرد نشانگرهای ژنتیکی در تشخیص گونه، صحتسنجی و مقابله با عرضه محصولات خاویاری تقلبی بررسی شد
کارگاه آموزشی «شناسایی مولکولی تاسماهیان ایران و ردیابی مولکولی تقلب در خاویار و محصولات ماهیان خاویاری» با حضور بیش از ۴۰ نفر از کارشناسان و محققان کشور بهصورت برخط برگزار شد و طی آن کاربرد فناوریهای مولکولی و نشانگرهای ژنتیکی در شناسایی گونهها، تشخیص تقلب و صحتسنجی محصولات خاویاری مورد بررسی قرار گرفت.
به گزارش روابط عمومی انستیتو تحقیقات بینالمللی ماهیان خاویاری، کارگاه آموزشی «شناسایی مولکولی تاسماهیان ایران و ردیابی مولکولی تقلب در خاویار و محصولات ماهیان خاویاری» روز ۲۲ شهریور ۱۴۰۵ با حضور بیش از ۴۰ نفر از کارشناسان و محققان کشور بهصورت برخط برگزار شد.
این کارگاه با تدریس شیرین جمشیدی برگزار شد و مباحثی از جمله شناسایی مولکولی گونههای تاسماهیان، روشهای ردیابی تقلب در خاویار و محصولات حاصل از ماهیان خاویاری و کاربرد نشانگرهای مولکولی در صحتسنجی این محصولات ارائه شد.
در این کارگاه، با توجه به ارزش اقتصادی و تجاری بالای ماهیان خاویاری به دلیل کیفیت گوشت و ارزش خاویار، عوامل مؤثر بر کاهش ذخایر این گونهها و تولید خاویار مورد بررسی قرار گرفت. همچنین بر ضرورت رعایت الزامات مرتبط با تجارت و حفاظت از گونههای تاسماهیان و استفاده از روشهای علمی برای ردیابی و تشخیص تقلب در محصولات خاویاری تأکید شد.
بر اساس مباحث ارائهشده، یکی از روشهای مؤثر برای شناسایی تقلب در محصولات خاویاری، ردیابی مولکولی بر مبنای اطلاعات ژنتیکی گونهای است که محصول از آن تهیه شده است. در این زمینه، مفاهیمی مانند Fraud Detection به معنای شناسایی و ردیابی تقلب و Mislabeling به معنای برچسبگذاری نادرست یا جایگزینی محصول با گونهای مشابه مطرح است.
در ادامه این کارگاه، گونههای مختلف تاسماهیان مورد استفاده در تولید خاویار از جمله تاسماهی روسی (Acipenser gueldenstaedtii)، ازونبرون (A. stellatus)، تاسماهی سفید (A. transmontanus)، تاسماهی سیبری (A. baerii) و فیلماهی (Huso huso) معرفی شدند.
همچنین به امکان عرضه تخم برخی گونههای غیرتاسماهیان به دلیل شباهت ظاهری با خاویار اشاره شد که از جمله آنها میتوان به Cyclopterus lumpus، Eumicrotremus orbis و Mallotus villosus اشاره کرد. بر همین اساس، استفاده از روشهای دقیق شناسایی گونه برای تشخیص اصالت محصولات اهمیت ویژهای دارد.
در بخش دیگری از کارگاه، کاربرد DNA میتوکندریایی و DNA هستهای در ردیابی مولکولی تشریح شد. DNA میتوکندریایی به دلیل تعداد نسخههای بیشتر و الگوی وراثت مادری، در مطالعات شناسایی گونهها مورد توجه قرار دارد.
همچنین نشانگرهای ژنتیکی و روشهای بارکدینگ مولکولی از جمله COI، Cyt b و D-loop بهعنوان ابزارهای مورد استفاده در شناسایی گونههای تاسماهیان ایران و سایر مناطق جهان معرفی شدند.
بر اساس مطالب ارائهشده، استفاده از این نشانگرها تنها به تشخیص گونه و ردیابی تقلب در خاویار محدود نمیشود و در صحتسنجی برخی محصولات فرآوریشده و فرآوردههای مرتبط با خاویار، از جمله کرمها و عصارههای خاویار نیز کاربرد دارد.
در این کارگاه همچنین آخرین پیشرفتهای فناوریهای مولکولی مورد بررسی قرار گرفت. استفاده از روشهای توالییابی نسل جدید (NGS) و بررسی DNA هستهای، امکان شناسایی نشانگرهای ژنتیکی دقیقتر و تشخیص تفاوتهای ژنتیکی را فراهم کرده است؛ موضوعی که در شناسایی هیبریدها و گونههای نزدیک به یکدیگر اهمیت دارد.
در پایان تأکید شد که برای دستیابی به نتایج دقیقتر در ردیابی تقلب و صحتسنجی محصولات خاویاری، استفاده تلفیقی از نشانگرهای مولکولی میتوکندریایی و هستهای میتواند نقش مؤثری در شناسایی دقیق گونهها و افزایش اطمینان از اصالت محصولات داشته باشد.
این کارگاه با پاسخگویی به پرسشهای مطرحشده از سوی شرکتکنندگان به پایان رسید.
