توانمندسازی بهره‌برداران و تقویت مشارکت مردمی در مدیریت پایدار آب کشاورزی

به گزارش روابط عمومی مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور، نشست هم‌اندیشی تخصصی «آموزش، ترویج و توانمندسازی سرمایه‌های انسانی در مدیریت مشارکتی آب کشاورزی» با هدف بررسی راهکارهای ارتقای توانمندی بهره‌برداران، توسعه مشارکت مردمی و تقویت نقش آموزش و ترویج در مدیریت پایدار منابع آب، روز دوشنبه 20 مهرماه 1405 و به همت بخش تحقیقات آبیاری این مؤسسه برگزار شد.
این نشست با سخنرانی عباس نوروزی، عضو هیئت علمی مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی، و دبیری فاطمه کیخایی، عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور، به‌صورت حضوری و مجازی برگزار شد و طی آن، ابعاد مختلف آموزش‌های کاربردی، مشارکت کشاورزان و نقش نهادهای مسئول در بهبود حکمرانی آب مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
عباس نوروزی با تشریح تفاوت‌های آموزش، ترویج و اطلاع‌رسانی، بر ضرورت توسعه آموزش‌های مستمر، تخصصی و مشارکت‌محور برای ارتقای دانش فنی، مهارت‌های عملی و توان تصمیم‌گیری بهره‌برداران تأکید کرد. وی نیازسنجی آموزشی متناسب با گروه‌های مختلف، از جمله کشاورزان، زنان و جوانان روستایی، کارشناسان و تشکل‌های بخش کشاورزی را ضروری دانست و افزایش آگاهی عمومی درباره مصرف بهینه آب را از الزامات مدیریت پایدار منابع آب برشمرد.
وی همچنین بر توسعه پژوهش‌های کاربردی و تحقیقاتی ـ ترویجی، برگزاری دوره‌های آموزشی عملی و تقویت همکاری میان مؤسسه تحقیقات خاک و آب و مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی تأکید کرد و انتقال مؤثر یافته‌های پژوهشی به عرصه تولید را زمینه‌ساز ارتقای بهره‌وری و بهبود مدیریت آب کشاورزی دانست.
نیازعلی ابراهیمی‌پاک، رئیس بخش تحقیقات آبیاری مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور، با تأکید بر ضرورت شناسایی ذی‌نفعان و توانمندسازی گروه‌های مرتبط با مدیریت آب کشاورزی، مشارکت مؤثر آنان در فرآیندهای تصمیم‌گیری را از الزامات مدیریت پایدار منابع آب عنوان کرد.
وی با اشاره به اهمیت مسئولیت‌پذیری جمعی در حفاظت از منابع مشترک، به‌ویژه آب‌های زیرزمینی، بر تقویت تشکل‌های آب‌بران، افزایش نقش کشاورزان در تصمیم‌گیری‌های محلی و تغییر رویکرد دولت از مداخله مستقیم به تنظیم‌گری و تسهیل‌گری تأکید کرد.
به گفته وی، بهره‌گیری از تجربه‌های بومی در مدیریت جمعی آب و تقویت سازوکارهای همکاری میان بهره‌برداران می‌تواند زمینه‌ساز افزایش مسئولیت‌پذیری اجتماعی و حفاظت پایدار از منابع آب باشد.
در ادامه نشست، فاطمه کیخایی با تأکید بر نقش مشارکت سازمان‌یافته کشاورزان در مدیریت منابع آب، توسعه تشکل‌های آب‌بران و تعاونی‌های محلی و منطقه‌ای را از راهکارهای مؤثر برای افزایش مشارکت بهره‌برداران دانست.
وی گسترش شبکه‌های انتقال دانش، برگزاری کارگاه‌های تخصصی، تبادل تجربه‌های موفق و معرفی کشاورزان پیشرو در زمینه استفاده بهینه از آب را از جمله اقداماتی برشمرد که می‌تواند به تقویت یادگیری جمعی، انتقال تجربیات عملی و بهبود عملکرد بهره‌برداران کمک کند.
وادی‌خیل، عضو مجمع خبرگان کشاورزی کشور، نیز با اشاره به چالش‌های مرتبط با چاه‌های مجاز و غیرمجاز، به تجربه‌های گذشته کشاورزان در لایروبی جوی‌ها، نگهداری زیرساخت‌های آبی و تصمیم‌گیری جمعی درباره الگوی کشت پرداخت. وی بهره‌گیری هم‌زمان از دانش تخصصی و تجربه‌های بومی را برای مواجهه مؤثر با چالش‌های مدیریت منابع آب ضروری دانست.
در جمع‌بندی این نشست، بر ضرورت توسعه آموزش‌های کاربردی و مستمر، تقویت تشکل‌های آب‌بران، گسترش همکاری‌های پژوهشی و ترویجی، افزایش نقش بهره‌برداران در تصمیم‌گیری‌های محلی و ارتقای آگاهی عمومی درباره مصرف بهینه آب تأکید شد.
حاضران همچنین تأکید کردند که تحقق مدیریت پایدار آب کشاورزی، تنها با اتکا به راهکارهای فنی امکان‌پذیر نیست، بلکه مستلزم توانمندسازی سرمایه‌های انسانی، تقویت نهادهای مشارکتی و ایجاد پیوند مؤثر میان پژوهش، آموزش و ترویج است؛ رویکردی که می‌تواند زمینه مشارکت مسئولانه‌تر کشاورزان و حفاظت پایدار از منابع آب را فراهم کند.