تأکید بر توسعه پلتفرم‌های واکسن‌سازی پیش از وقوع همه‌گیری‌ها
به گزارش روابط عمومی موسسه رازی، علی اسحاقی، عضو هیئت علمی این مؤسسه، در هفتمین نشست تخصصی اکوسیستم واکسن کشور با اشاره به تجربه‌های حاصل از همه‌گیری کرونا، بر ضرورت ایجاد آمادگی‌های علمی، فنی و صنعتی پیش از وقوع بحران تأکید کرد و گفت: آمادگی برای مقابله با همه‌گیری‌ها باید در فاصله میان بحران‌ها شکل بگیرد و نمی‌توان توسعه زیرساخت‌ها و ظرفیت‌های تولید واکسن را به زمان وقوع همه‌گیری موکول کرد.
وی با اشاره به تجربه خود در مدیریت و توسعه صنعت واکسن کشور، اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین درس‌های همه‌گیری کرونا، ضرورت ایجاد پلتفرم‌های علمی و فناوری پیش از بروز بحران است. توسعه دانش، تحقیق و توسعه و ایجاد ظرفیت‌های لازم برای تولید واکسن باید به‌صورت مستمر دنبال شود تا در زمان ظهور یک عامل بیماری‌زای جدید، امکان واکنش سریع وجود داشته باشد.
عضو هیئت علمی مؤسسه رازی با بیان اینکه تجربه کشور در آغاز همه‌گیری کرونا در برخی فناوری‌های واکسن‌سازی محدود بود، افزود: برخورداری از دانش اولیه به‌تنهایی برای تولید واکسن کافی نیست؛ زیرا تبدیل یک ایده آزمایشگاهی به محصول قابل استفاده، به زیرساخت‌های صنعتی، نیروی انسانی متخصص، نظام کنترل کیفیت و ظرفیت‌های تولید انبوه نیاز دارد.
اسحاقی با اشاره به اهمیت زیرساخت‌های پشتیبان تولید واکسن، تأمین پایدار برق، آب، گاز و بخار را از الزامات فعالیت این صنعت دانست و تصریح کرد: ایجاد زیرساخت‌های تولید واکسن، فرایندی پیچیده و زمان‌بر است و باید از پیش برای تأمین انرژی، تجهیزات، نیروی انسانی ماهر و سایر نیازهای عملیاتی برنامه‌ریزی کرد. همچنین برخورداری از ظرفیت‌های موازی تولید می‌تواند در شرایط بحران، استمرار تأمین واکسن را افزایش دهد.
وی با اشاره به تجربه تولید واکسن کرونا در کشور، خاطرنشان کرد: در شرایط همه‌گیری، سرعت توسعه محصول اهمیت زیادی دارد، اما این سرعت نباید به قیمت نادیده گرفتن الزامات علمی و کیفیت تمام شود. تصمیم‌گیری در هر مرحله از توسعه واکسن باید بر پایه شواهد معتبر، نتایج آزمایش‌ها و ارزیابی‌های ایمنی و اثربخشی انجام شود.
عضو هیئت علمی مؤسسه رازی، فاصله میان فعالیت‌های پژوهشی و تولید صنعتی را از چالش‌های مهم این حوزه برشمرد و گفت: تحقیق و توسعه زمانی به نتیجه مطلوب می‌رسد که از ابتدا امکان تولید انبوه، اخذ مجوزهای لازم، توزیع و استفاده از محصول نیز مورد توجه قرار گیرد. از این رو، ارتباط مؤثر میان دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی، مؤسسات تولیدکننده و نهادهای مسئول باید تقویت شود.
اسحاقی همچنین با تأکید بر ضرورت انتخاب هوشمندانه فناوری‌های واکسن‌سازی، بیان کرد: انتخاب پلتفرم مناسب باید با در نظر گرفتن ظرفیت‌های علمی و صنعتی کشور، زیرساخت‌های موجود، الزامات کنترل کیفیت، توان تولید، شرایط نگهداری و انتقال محصول و میزان پذیرش آن از سوی جامعه انجام شود. اتکا به یک فناوری واحد نمی‌تواند پاسخگوی همه نیازهای احتمالی باشد و توسعه هم‌زمان چند پلتفرم می‌تواند انعطاف‌پذیری کشور را در مواجهه با عوامل بیماری‌زای جدید افزایش دهد.
وی با اشاره به اهمیت الزامات رگولاتوری در شرایط همه‌گیری، افزود: فرایندهای ارزیابی و صدور مجوز باید متناسب با شرایط اضطراری، با سرعت و کارآمدی بیشتری دنبال شوند؛ با این حال، تصمیم‌گیری‌ها همچنان باید بر شواهد علمی و معیارهای ایمنی و اثربخشی استوار باشد. همچنین پایش عوارض احتمالی و بررسی عملکرد واکسن پس از ورود به بازار، بخش جدایی‌ناپذیر چرخه توسعه و عرضه این محصولات است.
عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی، اعتماد عمومی را از دیگر عوامل تعیین‌کننده در موفقیت برنامه‌های واکسیناسیون دانست و اظهار کرد: تولید واکسن به‌تنهایی برای مدیریت یک همه‌گیری کافی نیست؛ بلکه مردم باید به محصول، تولیدکنندگان و نظام تصمیم‌گیری حوزه سلامت اعتماد داشته باشند. این اعتماد از طریق ارائه اطلاعات شفاف، انتشار داده‌های معتبر و پاسخ‌گویی علمی به ابهامات و نگرانی‌های جامعه شکل می‌گیرد.
وی با تأکید بر اهمیت توجه به زنجیره تأمین و توزیع واکسن، گفت: شرایط نگهداری و انتقال باید از مراحل ابتدایی طراحی محصول مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا برخی واکسن‌ها به دماهای بسیار پایین نیاز دارند و انتقال آن‌ها به مناطق دورافتاده یا برخوردار نبودن از زنجیره سرد مناسب می‌تواند دسترسی به محصول را با مشکل مواجه کند. بنابراین، طراحی واکسن باید متناسب با شرایط واقعی توزیع و مصرف آن انجام شود.
اسحاقی در جمع‌بندی مباحث خود، پنج محور توسعه پلتفرم‌های واکسن‌سازی پیش از وقوع بحران، ایجاد ظرفیت‌های موازی تولید، پایبندی به الزامات کیفیت و شواهد علمی، برنامه‌ریزی برای تأمین و توزیع واکسن و تقویت اعتماد عمومی را از درس‌های مهم تجربه کرونا برای مدیران و سیاست‌گذاران این حوزه برشمرد.
وی در پایان تأکید کرد: موفقیت در مقابله با همه‌گیری‌ها نیازمند نگاهی یکپارچه به تمام مراحل از شناسایی عامل بیماری‌زا و توسعه واکسن تا تولید، کنترل کیفیت، اخذ مجوز، توزیع و پایش پس از مصرف است؛ از این رو، اکوسیستم واکسن باید به‌گونه‌ای سامان یابد که ظرفیت‌های علمی، صنعتی، نظارتی و اجرایی کشور در شرایط اضطراری بتوانند با هماهنگی و سرعت بیشتری عمل کنند.
