پژوهشگر خوزستانی در گفت و گو با برنامه تلویزیونی «سلام صبح بخیر ایران»:
ذخیرهگاههای جنگلی، در پایش و حفاظت از گونههای باارزش گیاهی نقش کلیدی دارند
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، صدیقه یوسف نعنایی گفت: ذخیرهگاههای ژنتیکی واحدهایی پویا برای حفاظت از تنوع ژنتیکی جمعیتهای ویژهای از گونههای باارزش هستند؛ از گیاهان دارویی و معطر گرفته تا درختان تولیدکننده الوار و دیگر گونههای دارای اهمیت اقتصادی، این مناطق همچنین بهعنوان پایگاههای پایش درازمدت جمعیتهای گیاهی هدف در زیستگاه طبیعی خود عمل میکنند.
این پژوهشگر افزود: ذخایر جنگلی در حفظ تنوع زیستی (تنوع گیاهی و جانوری) و جلوگیری از انقراض تعداد زیادی از گونههای مهم گیاهی و جانوری حائز اهمیت فراوان هستند. هدف آنها حفاظت و حمایت از گونههای مورد تهدید یا در حال انقراض یا دارای صفت ژنتیکی برتر در اکوسیستمهای طبیعی است.
وضعیت جنگلهای خوزستان و تهدیدات پیش رو
یوسف نعنایی با اشاره به این که جنگلهای استان خوزستان بیشتر به ناحیه رویشی زاگرسی اختصاص دارد، اظهار داشت: «ناحیه زاگرس به دلایل متعدد اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، گیاهی و جانوری یکی از مناطق کلیدی کشور و با غالبیت جنس بلوط است. اداره این جنگلها به دلیل پراکنده بودن روستاها در عرصههای جنگلی، تبدیل این عرصهها به اراضی زراعی و باغی، بهرهبرداری از معادن، دامداری باز و بدون کنترل در اغلب ماههای سال، محیط اکولوژیکی این جنگلها را با مشکلات حادی مواجه ساخته است.
وی هشدار داد: ادامه روند کنونی، محیط طبیعی را شکننده کرده، تجدید حیات گونههای گیاهی را به حداقل رسانده و از طرفی به دلیل به هم خوردن رابطه فون و فلور، گسترش آفات و امراض گیاهی در طول دو دهه گذشته به اوج رسیده است. لذا به دلیل روند رو به افزایش تخریب جنگلهای کشور و شکنندگی اکوسیستمهای جنگلی ایران، خصوصاً جنگلهای طبیعی مناطق خشک و نیمهخشک، لزوم بررسی دقیق کمیت و کیفیت ذخیرهگاههای جنگلی در استان خوزستان از اهمیت بسیار ویژهای برخوردار است.
ساختار و اهمیت برنامهریزی برای ذخیرهگاهها
محقق مرکز تحقیقات خوزستان در تشریح ساختار یک ذخیرهگاه گفت: یک ذخیرهگاه دارای یک هسته مرکزی است که تحت حفاظت کامل قرار داشته و توسعه طبیعی اکوسیستم بدون دخالت انسان در آن انجام میگیرد. در حاشیه هسته مرکزی، زون ضربهگیر قرار دارد که همانند یک حصار محافظ عمل میکند و از نظر چشمانداز و منابع گیاهی به هسته مرکزی شباهت دارد. در این منطقه بسته به قوانین هرذخیره گاه، به شرط کنترل و نظارت همراه با مدیریت پایدار، فعالیتهای تحقیقاتی و آموزشی، چرای دام، فعالیتهای تفرجی وگردشگری مجاز بوده و حفاظت و موجودیت هسته مرکزی را تضمین می کند.
وی تأکید کرد: ذخیرهگاههای جنگلی و لزوم برنامهریزی صحیح و اثرگذار به منظور بهبود کمی و کیفی آنها، از موضوعات مهمی است که در چند دهه گذشته به جهت اهمیت در حفظ تنوع بیولوژیکی (تنوع گیاهی، ژنتیکی و جانوری) برای برقراری تعادل و پایداری اکوسیستمها و بیوسفر از یک سو، و جلوگیری از انقراض تعداد زیادی از گونههای مهم بر اثر دخالتهای غیرمعقول انسان، مورد توجه سازمانهای بینالمللی و سازمانهای ذیربط مدیریتی واقع شده است.
آمار و پراکنش ذخیرهگاهها در خوزستان
یوسف نعنایی به آمار این ذخیرهگاهها در استان اشاره و بیان کرد: در استان خوزستان ۵۱ ذخیرهگاه جنگلی به مساحت حدود ۱۸ هزار و ۵۷۶ هکتار در ۱۳ شهرستان از جمله ایذه، باغملک، لالی، اندیکا، اندیمشک، گتوند، هفتگل، بهبهان، رامهرمز، ماهشهر و امیدیه پراکندهاند که بیشترین تمرکز آن در شهرستانهای شمالی استان، بهویژه ایذه، لالی، اندیکا، باغملک و دزفول مشاهده میشود.
گونههای ارزشمند و روش حفاظت
وی گونههای موجود در این ذخیرهگاهها را برشمرد و گفت: این ذخیرهگاهها میزبان درختان و گیاهان ارزشمندی مانند بنه، بادام، بلوط ایرانی، کلخونگ، محلب، زبانگنجشک، نارون، شیشم، کنار، ارس، زربین، زالزالک، کیکم، ارژن و پده هستند.
این محقق در پایان نحوه حفاظت از این عرصهها را تشریح کرد و افزود: ذخیرهگاههای استان در قالب طرحهای مصوب تحت نظر اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان، به صورت محصور مراقبت و حفاظت میشوند و هیچگونه عملیات احیایی در آنها انجام نمیشود تا روند طبیعی جریان داشته باشد.
وی خاطرنشان کرد: این گونهها نهتنها از نظر زیبایی و تنوع طبیعی اهمیت دارند، بلکه نقش مهمی در حفظ تعادل محیطزیست و تنوع جانوری ایفا میکنند. همچنین برخی از این گیاهان دارای خواص دارویی و صنعتی هستند که میتوانند برای جوامع محلی مفید باشند.
نظر شما :