خبرگزاری ایرنا گزارش کرد:
یک پژوهشگر: سرعت بیابانزایی در ایران بیش از میانگین جهانی است
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، به نقل از خبرگزاری ایرنا، سید حسین آرامی روز دوشنبه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا در این تحلیل با اشاره به وسعت مناطق بیابانی جهان اظهار کرد: بیش از ۳۰ درصد خشکیهای کره زمین تحت تاثیر شرایط بیابانی قرار دارد که تنها ۲۰ درصد آن را بیابانهای ماسهای و حدود ۱۳ درصد را بیابانهای سنگی و لخت تشکیل میدهند.
وی افزود: در ایران نیز نزدیک به ۹۰ درصد مساحت کشور در مناطق خشک و نیمهخشک واقع شده و بیش از ۳۲ میلیون هکتار از اراضی در معرض بیابانزایی شدید قرار دارد.
این پژوهشگر میزان بارش بیابانی در ایران را حدود ۳۵۰ میلیمتر در سال برشمرد و توضیح داد: در مناطق مرکزی مانند دشت لوت، میزان بارش سالانه به کمتر از ۵۰ میلیمتر میرسد در حالی که میزان تبخیر در برخی مناطق بیابانی ایران تا چهار هزار میلیمتر در سال نیز ثبت شده است.
آرامی به نرخ نگرانکننده پیشروی بیابان در کشور اشاره کرد و گفت: نرخ پیشروی بیابان در حاشیه کویر مرکزی ایران حدود ۱۰ تا ۱۲ کیلومتر در سال و در برخی مناطق مانند گرمسار تا ۱۲ کیلومتر در سال است در حالی که این نرخ در شمال سودان حدود ۵.۵ کیلومتر در سال است که سرعت بالای بیابانزایی در ایران را نشان می دهد.
عضو هیات علمی مرکز تحقیقات خوزستان در ادامه به وضعیت پوشش گیاهی مناطق بیابانی پرداخت و بیان کرد: در بیابانهای ایران، تراکم پوشش گیاهی غالبا کمتر از ۱۰ درصد است و در مناطق فوقالعاده خشک مانند قلب لوت، این مقدار به نزدیک صفر میرسد.
وی با اشاره به پیامدهای جهانی بیابانزایی خاطرنشان کرد: بر اساس تحقیقات بینالمللی بیش از ۲ میلیارد نفر از جمعیت جهان در مناطق خشک و بیابانی زندگی میکنند و این مناطق با چالشهای جدی مانند کاهش تولید محصولات کشاورزی، فرسایش خاک و کمآبی مواجه هستند.
آرامی با تاکید بر لزوم اجرای برنامههای مقابله با بیابانزایی، به تجربه موفق برخی کشورها اشاره کرد و گفت: کشورهایی مانند چین طی ۲ دهه گذشته، با اجرای طرحهایی مانند دیوار سبز، موفق به کاهش پیشروی بیابان در مساحتی بالغ بر ۲۷ میلیون هکتار شدهاند.
وی تصریح کرد: در ایران نیز با توجه به وسعت مناطق در معرض خطر، نیاز به برنامهریزی فوری و تخصیص اعتبارات ملی برای مهار بیابانزایی وجود دارد.
راهکارهای مدیریتی برای مقابله با بیابانزایی
آرامی در بخش دیگری از سخنان خود به ارایه راهکارهای عملی و مدیریتی برای مقابله با پدیده بیابانزایی و احیای اکوسیستمهای مناطق خشک پرداخت و بر لزوم اتخاذ رویکردی جامع و چندبعدی اشاره کرد.
وی با اشاره به کمبود شدید آب در مناطق بیابانی بر لزوم استفاده بهینه از منابع آب موجود، مهار سیلابهای فصلی، تغذیه مصنوعی سفرههای زیرزمینی و جلوگیری از برداشت بیرویه از آبخوانها تاکید کرد.
این پژوهشگر با اشاره به نقش کلیدی گیاهان بومی در تثبیت خاک و کاهش فرسایش بادی، بر ضرورت احیای گونههای مقاوم به خشکی و شوری مانند تاغ، گز و آتریپلکس در سطح میلیونها هکتار از اراضی بیابانی کشور تاکید کرد و یادآور شد: پوشش گیاهی در بیابانهای ایران اغلب کمتر از ۱۰ درصد است.
آرامی با اشاره به وسعت تپههای ماسهای در ایران (حدود پنج میلیون هکتار)، استفاده از روشهای بیولوژیک مانند مالچپاشی طبیعی و کاشت گیاهان تثبیتکننده را راهکاری مؤثر برای جلوگیری از پیشروی شنهای روان معرفی کرد.
وی با اشاره به آسیبپذیری شدید اراضی حاشیهای، بر لزوم ترویج کشاورزی حفاظتی، کاهش مصرف آب، جایگزینی کشتهای کمآببر و جلوگیری از تبدیل بیرویه مراتع به اراضی دیم تاکید و هشدار داد: ادامه روند فعلی، به گسترش بیابانزایی در سطح دهها هزار هکتار در سال منجر خواهد شد.
استفاده از فناوریهای نوین در پایش و مدیریت
آرامی بکارگیری سنجش از دور، سیستمهای اطلاعات جغرافیایی و تصاویر ماهوارهای را برای پایش تغییرات بیابانها، شناسایی کانونهای بحرانی فرسایش و ارزیابی اثربخشی طرحهای بیابانزدایی ضروری دانست.
وی با اشاره به موفقیت کشورهایی مانند چین در اجرای طرح «دیوار سبز» و احیای ۲۷ میلیون هکتار از اراضی بیابانی طی دو دهه گذشته بیان کرد: بهرهگیری از این تجارب و انطباق آن با شرایط بومی ایران میتواند بسیار کمک کننده و موثر باشد.
این عضو هیات علمی مرکز تحقیقات خوزستان نقش جوامع محلی و بهرهبرداران را در حفاظت از منابع طبیعی بیبدیل دانست و خاطرنشان کرد: آموزش، فرهنگسازی و توانمندسازی ساکنان مناطق بیابانی برای مشارکت در طرحهای احیا و بهرهبرداری پایدار ضروری است.
آرامی بر لزوم هماهنگی بینبخشی، تخصیص اعتبارات کافی و تدوین یک برنامه جامع ملی مبتنی بر اسناد بالادستی و کنوانسیونهای بینالمللی برای مقابله با بیابانزایی در ایران تاکید کرد و توضیح داد: بدون عزم ملی و اراده جمعی، مهار این بحران زیستمحیطی ممکن نخواهد بود.
لینک خبر: https://irna.ir/xjWGpc
نظر شما :