تبدیل پژوهش به راه‌حل‌های واقعی؛ تشریح نقشه راه فناوری و تجاری‌سازی در سازمان تات

به گزارش روابط عمومی سازمان تات، سمینار از ایده تا بازار جایگاه مراکز تحقیقات و آموزش در زیست بوم نوآوری  در سازمان تات با حضور معاون پژوهش و فناوری سازمان به صورت حضوری و برخط برگزار شد.

مژگان کوثری، مدیرکل دفتر امور فناوری سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات)، در سمینار «از ایده تا بازار» با تبیین رویکردهای نوین پژوهش و فناوری، بر ضرورت هدایت هدفمند تحقیقات به سمت حل مسائل واقعی بخش کشاورزی و منابع طبیعی تأکید کرد.

وی با اشاره به برنامه‌های معاونت پژوهش و فناوری سازمان تات گفت: سیاست‌گذاری‌ها به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که پروژه‌ها و تحقیقات، صرفاً به تولید خروجی‌های علمی محدود نشوند، بلکه بتوانند مستقیماً به حل چالش‌های اساسی کشاورزی و منابع طبیعی و خلق فرصت‌های جدید منجر شوند.

مدیرکل دفتر امور فناوری سازمان تات با اشاره به ظرفیت بیش از ۱۸۰۰ عضو هیئت علمی در این سازمان افزود: شناسایی چالش‌های کلیدی، تبدیل آن‌ها به فرصت‌های واقعی و هدایت ایده‌های خلاق و نوآورانه به بازار، محور اصلی برنامه‌های تحول‌آفرین سازمان است و این مسیر نیازمند هم‌افزایی میان پژوهش، فناوری، ترویج و بخش اجراست.

کوثری در ادامه، به معرفی برخی فناوری‌های مهم و نوین در حوزه کشاورزی و منابع طبیعی پرداخت و ویژگی‌های کلیدی یک فناوری موفق را شامل کارآمدی، قابلیت اجرا در عرصه، توجیه اقتصادی، پاسخ‌گویی به نیاز بازار و امکان تجاری‌سازی دانست. وی تأکید کرد: نوآوری یک چرخه کامل است که از ایده خلاق آغاز می‌شود و با دانش فنی، مدیریت فرصت‌ها و ریسک‌ها و در نهایت ورود به بازار تکمیل می‌شود.

وی با تشریح فرایندهای انتقال فناوری اظهار داشت: پروژه‌های تحقیقاتی زمانی به بازار می‌رسند که از ابتدا با نگاه تجاری‌سازی، نیاز بهره‌بردار و تقاضای بازار طراحی شوند. در این مسیر، آشنایی محققان با مراحل تجاری‌سازی، روش‌های متنوع تجاری‌سازی یافته‌های تحقیقاتی و تعامل مؤثر با بخش خصوصی نقش کلیدی دارد.

مدیرکل دفتر امور فناوری سازمان تات، برگزاری نخستین سمینار «از ایده تا بازار» را گامی آغازین در این مسیر دانست و خاطرنشان کرد: این سمینار در چارچوب برنامه جامع تحول‌آفرینی و به‌عنوان مقدمه رویداد ملی نوآوری‌ها و فناوری‌های کشاورزی و منابع طبیعی برگزار شده است تا مسیر، الزامات و چالش‌های تبدیل ایده به محصول و فناوری به‌صورت عملی مورد بررسی قرار گیرد.

وی در پایان با ترسیم نمایی گسترده از اکوسیستم نوآوری و شبکه پایدار فناوری در سازمان تات تأکید کرد: تقویت این اکوسیستم، توسعه ارتباطات شبکه‌ای، حمایت از ایده‌های نوآورانه و تکمیل زنجیره «پژوهش تا بازار»، شرط اصلی افزایش اثربخشی تحقیقات و تحقق تحول فناورانه در بخش کشاورزی و منابع طبیعی کشور است. 

مصطفی کریمیان اقبال، استاد دانشگاه تربیت مدرس، در سمینار «از ایده تا بازار» با تشریح مفاهیم بنیادین زیست‌بوم نوآوری، بر نقش کلیدی مراکز پژوهشی در شکل‌گیری و تکامل نوآوری در کشور تأکید کرد.

وی با طرح این پرسش که «برای توسعه نوآوری به سیستم نیاز داریم یا اکوسیستم؟» گفت: نوآوری در یک ساختار خطی و بسته شکل نمی‌گیرد، بلکه نیازمند زیست‌بومی پویا شبیه «جنگل بارانی» است؛ زیست‌بومی طبیعی که در آن تنوع بازیگران، تعامل مستمر و جریان آزاد ایده‌ها، زمینه‌ساز رشد و تکامل می‌شود.

کریمیان اقبال با تبیین مفهوم زیست‌بوم نوآوری افزود: این زیست‌بوم مجموعه‌ای از اجزا شامل مراکز پژوهشی، دانشگاه‌ها، شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان، سرمایه‌گذاران، سیاست‌گذاران، بازار و نیروی انسانی خلاق است که در تعامل با یکدیگر، نوآوری را به ارزش اقتصادی و اجتماعی تبدیل می‌کنند. وی با اشاره به وضعیت ایران اظهار داشت: بسیاری از عناصر زیست‌بوم نوآوری در کشور وجود دارد، اما شکل‌گیری یک زیست‌بوم کارآمد، مسیر تکاملی می‌طلبد و نیازمند تقویت پیوند میان علم، پژوهش، نوآوری و بازار است. این استاد دانشگاه با تأکید بر ویژگی‌های عصر جدید نوآوری گفت: اقتصاد امروز دانش‌محور و داده‌محور است، مبتنی بر نوآوری نه منابع، با سرعت بالای تغییر فناوری و مشاغل، عدم قطعیت و پیچیدگی بالا؛ در چنین شرایطی، ارزش‌آفرینی از مسیر حل مسئله محقق می‌شود.

کریمیان اقبال با تشریح رابطه علم، پژوهش و نوآوری خاطرنشان کرد: نتایج تحقیقات زمانی اثربخش خواهند بود که به دانش فنی قابل استفاده منجر شوند و مسیر «از تحقیق تا نوآوری» به‌صورت هدفمند طراحی شود. خلاقیت، نقطه آغاز نوآوری است و ایده‌های نوآورانه می‌توانند از مسائل واقعی، نیاز بازار، تجربه میدانی و تعامل میان رشته‌ها شکل بگیرند. وی با اشاره به تحقیق و توسعه ، مراحل ایده‌پردازی و الگوی توسعه ایده را تشریح کرد و گفت: باید میان «توسعه ایده» و «تجاری‌سازی» تفاوت قائل شد؛ توسعه ایده به بلوغ فنی و مفهومی می‌رسد، اما تجاری‌سازی نیازمند مدل کسب‌وکار، بازار، سرمایه و زیرساخت‌های حمایتی است.

کریمیان اقبال در پایان تأکید کرد: تقویت زیست‌بوم نوآوری در کشور، به‌ویژه با محوریت مراکز پژوهشی، می‌تواند زمینه‌ساز تبدیل دانش به نوآوری، نوآوری به محصول و در نهایت خلق ارزش پایدار برای جامعه و بخش‌های راهبردی از جمله کشاورزی و منابع طبیعی شود.