بازدید میدانی گروه مهندسی حفاظت آب و خاک پژوهشکده از عرصه بیابانی هندیجان و تأکید بر ثبت جهانی پایلوت احیای اکوسیستم

به گزارش روابط‌عمومی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، در بازه زمانی ۲۹ فروردین تا یکم اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵، بازدیدی میدانی از عرصه بیابانی منطقه هندیجان توسط حمیدرضا پیروان و سید عباس عطاپور از گروه مهندسی حفاظت آب و خاک به همراه باقر قرمزچشمه از اعضای هیئت علمی پژوهشکده انجام شد.
این بازدید در راستای اجرای پروژه منشأیابی رسوبات بادی و گردوغبار در منطقه هندیجان صورت پذیرفت و طی آن، تیم تحقیقاتی از کاربری‌ها و اراضی متنوع از جمله زراعت آبی و دیم، مرتع، اراضی شور و نمکزارهای بیابانی و ساحلی، اراضی دارای برونزد سنگی بازدید به عمل آورد. همچنین واحدهای زمین‌شناسی نظیر سازند آغاجاری (بخش مارنی و ماسه‌سنگی)، رسوبات مخروط‌افکنه‌ای، رسوبات سبخای ساحلی، رسوبات ریزدانه شور و قلیایی دشتی و رسوبات دشت سیلابی رودخانه زهره مورد نمونه‌برداری قرار گرفتند. بر اساس ریخت‌شناسی (مورفولوژی) رسوبات بادی انباشته شده در پشت موانع طبیعی (گیاهان) و غیرطبیعی (پشته‌های سنگی رهاشده توسط ساکنین محلی)، جهت غالب باد در منطقه هندیجان، شمال غربی (NW) تعیین شد.
از مهم‌ترین یافته‌های این بازدید، موفقیت چشمگیر پروژه احیای پوشش گیاهی اجراشده به سرپرستی فرود شریفی بود. بر اساس شواهد میدانی، استقرار پوشش گیاهی انبوه با ساختاری جنگل‌مانند در عرصه بیابانی هندیجان حاکی از آن است که این پروژه به بازسازی کامل اکوسیستم منطقه منجر شده است. به استناد اظهارات روستائیان، از آب ذخیره شده در سازه‌های خاکریزی و چوب درختان بهره‌برداری می‌شود و محدوده عملیاتی به عرصه‌ای تولیدی تبدیل گردیده است.
در ادامه، تیم تحقیقاتی بر لزوم ثبت جهانی این سایت به عنوان پایلوت احیای اکوسیستم‌های بیابانی تأکید کردند و خواستار حمایت روابط‌عمومی پژوهشکده در این زمینه شدند. در بازدید از منطقه حائل (بافر زون) مشخص گردید که به دلیل حذف هیدرولوژیکی و عدم بهره‌مندی از رواناب سطحی، پوشش گیاهی فقیری حاکم است. پیشنهاد شد توسعه روش تلفیقی آبخیزداری و حفاظت خاک به گونه‌ای طراحی گردد که حقابه پایاب (پایین‌دست) نیز رعایت شود.
همچنین پروژه احیای پوشش گیاهی با روش بانکت‌های هلالی (هلالی‌های آبگیر) توسط سازمان منابع طبیعی نیز موفق ارزیابی شد، هرچند این روش نسبت به روش پژوهشکده، منجر به توسعه پیوسته و تجمعی پوشش گیاهی نمی‌شود و احیای کامل اکوسیستم در آن سالیان طولانی به طول خواهد انجامید. در پایان مقرر شد پیشنهاد انتقال تدریجی سیستم جمع‌آوری آب باران به سمت پایین‌دست، به منظور پوشش سطح وسیع‌تری از عرصه بیابانی، در دستور کار قرار گیرد.