اقتصاد دانش‌بنیان راهکار کاهش فشار بر منابع طبیعی و تحقق پایداری اقتصادی

رئیس مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشوردر گفت و گو با ایانا اظهار داشت:

در نگاه اقتصاد دانش‌بنیان، بخش قابل توجهی از درآمدها از تولیدات فناورانه و نوآورانه تأمین می‌شود؛ محصولاتی که وابستگی مستقیم یا غیرمستقیم کمتری به منابع طبیعی دارند و همین مسئله می‌تواند به کاهش فشار بر محیط‌زیست منجر شود.

این تحول صرفاً یک تغییر اقتصادی نیست، بلکه اثرات گسترده‌تری نیز به همراه دارد؛ از جمله افزایش بهره‌وری در بخش‌های کشاورزی و صنعتی. در کنار آن، توسعه گردشگری و بهره‌گیری از انرژی‌های پاک نیز به عنوان مسیرهایی مطرح می‌شوند که می‌توانند نقش مهمی در کاهش وابستگی اقتصاد به منابع طبیعی داشته باشند.

بر اساس نتایج پژوهش‌های مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، حرکت به سمت سیاست‌های توسعه‌ای دانش‌محور یک ضرورت اساسی برای حفظ منابع طبیعی محسوب می‌شود؛ ضرورتی که می‌تواند هم‌زمان پایداری اقتصادی و زیست‌محیطی را تضمین کند.

در این چارچوب، انتقال دانش از مسیر همکاری با دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی دنبال می‌شود تا یافته‌های علمی در حوزه‌هایی مانند مدیریت جنگل، احیای مراتع، حفاظت از تنوع زیستی و بهره‌برداری پایدار از منابع طبیعی به شکل کاربردی در اختیار مدیران، جامعه و بهره‌برداران قرار گیرد.

در کنار این رویکرد علمی، مجموعه‌ای از سیاست‌های کلان نیز مدنظر قرار دارد که هدف آن‌ها ارتقای کیفیت مدیریت منابع طبیعی و کاهش فشار بر محیط‌زیست است.

یکی از اصول مهم در این نگاه، رعایت سهم و حق طبیعت در پروژه‌های توسعه‌ای است؛ به‌گونه‌ای که فعالیت‌های اقتصادی و عمرانی کمترین آسیب ممکن را به منابع طبیعی وارد کنند.

همچنین توجه هم‌زمان به «سرمایه‌های محافظ» مانند آبخیزداری، آبخوان‌داری و توسعه فضای سبز در کنار «سرمایه‌های مولد» از جمله زیرساخت‌ها و صنایع، به عنوان یکی از محورهای اصلی سیاست‌گذاری در این حوزه مطرح می‌شود.

در نهایت، فرهنگ‌سازی نیز جایگاه مهمی در این مسیر دارد؛ به‌ویژه ترویج ساده‌زیستی و پرهیز از مصرف‌گرایی افراطی در استفاده از منابع طبیعی که از طریق آموزش و فعالیت‌های ترویجی در میان کارشناسان و عموم مردم دنبال می‌شود. هدف نهایی این مجموعه اقدامات، ارتقای آگاهی عمومی و حرکت به سمت مدیریت پایدار منابع طبیعی در کشور است.