هانتاویروس در سایه تجربه کرونا؛ چرا اطلاعرسانی علمی و زیرساختهای سلامت، خط مقدم مقابله با تهدیدهای واگیرند؟
به گزارش روابط عمومی موسسه رازی، سید رضا بنی هاشمی، محقق نخستین واکسن داخل بینی کوید ۱۹ در جهان با نام "رازیکوپارس" در مورد هانتا ویروس که به تازگی درباره آن مطالبی منتشر شده است، اظهار کرد: ارزیابی خطر بیماریهای عفونی باید بر اساس دادههای علمی، نظامهای مراقبت سلامت و گزارشهای رسمی انجام شود و نه بر پایه گمانهزنیها یا برداشتهای غیرعلمی که میتواند موجب نگرانی غیرضروری در جامعه شود.
وی با اشاره به اهمیت مرجعیت علمی در اطلاعرسانی سلامت افزود: در موضوع بیماریهای واگیر، اطلاعات مرتبط با وضعیت بیماریها، نحوه مراقبت و دستورالعملهای بهداشتی باید از مسیرهای رسمی و تخصصی دنبال شود. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و مرکز مدیریت بیماریهای واگیر، تنها مرجع رسمی اطلاعرسانی درباره بیماریهای واگیر در کشور هستند. تجربه پاندمی کووید‑۱۹ بهخوبی نشان داد که مراجعه جامعه به منابع معتبر و علمی تا چه اندازه در مدیریت صحیح بحرانهای سلامت اهمیت دارد.
بنی هاشم تاکید کرد: لازم است فرهنگ رجوع به مرجعیت علمی را با هم بیاموزیم و تقویت کنیم تا در مواجهه با همهگیریهای احتمالی آینده نیز بتوانیم با آرامش، آگاهی و اعتماد به نظام سلامت کشور عمل کنیم. چنین فرهنگسازیای میتواند از گسترش اخبار نادرست، تحلیلهای غیرعلمی و فضاسازیهایی که گاهی با اهداف تبلیغاتی یا منافع شخصی منتشر میشوند، جلوگیری کند.
مدیر تحقیق و توسعه موسسه تحقیقات واکسن و سرمسازی رازی در ادامه با اشاره به ماهیت علمی هانتاویروس اظهار کرد: هانتاویروسها به خانوادهای از ویروسها تعلق دارند که دارای ژنوم RNA تکرشتهای با قطبیت منفی و ساختار قطعهقطعه هستند و در گروه Hantaviridae طبقهبندی میشوند. مخزن طبیعی این ویروسها عمدتاً جوندگان هستند و هر گونه ویروس معمولاً با یک گونه مشخص از جونده در طبیعت ارتباط دارد. انتقال به انسان غالباً در نتیجه تماس با ترشحات جوندگان آلوده یا استنشاق ذرات آلوده در محیط رخ میدهد.
وی افزود: از نظر بالینی، هانتاویروسها میتوانند دو فرم اصلی بیماری ایجاد کنند که شامل «تب خونریزیدهنده همراه با سندرم کلیوی» و «سندرم ریوی ناشی از هانتاویروس» است. فرم ریوی بیماری که بیشتر در قاره آمریکا گزارش شده، میتواند با درگیری شدید دستگاه تنفسی همراه باشد، اما بروز این فرم نسبتاً نادر است.
مقایسه هانتا ویروس با کرونا، مقایسه ای دقیق نیست
محقق واکسن داخل بینی رازیکوپارس با اشاره به یکی از سویههای شناختهشده این ویروس گفت: در میان انواع هانتاویروسها، سویه «آندس» (Andes hantavirus) که در آمریکای جنوبی شناسایی شده، از نظر علمی اهمیتی ویژه دارد؛ زیرا در برخی مطالعات، موارد محدودی از انتقال انسان به انسان برای این سویه گزارش شده است. با این حال، حتی در مورد این سویه نیز انتقال پایدار و گسترده مشابه ویروس SARS‑CoV‑2 مشاهده نشده و موارد گزارششده محدود و نادر بودهاند.
وی ادامه داد: از منظر علمی باید میان «امکان محدود انتقال» و «ظرفیت ایجاد همهگیری» تفاوت قائل شد. در مورد هانتاویروسها، بهویژه در اکثر سویهها، مسیر اصلی انتقال همان مواجهه با مخازن حیوانی در طبیعت است و انتقال تنفسی گسترده بین انسانها پدیدهای معمول محسوب نمیشود. به همین دلیل، مقایسه این ویروس با ویروس کرونا از نظر ظرفیت ایجاد پاندمی، مقایسه دقیقی نیست.
برای مقابله با تهدیدات زیستی در موقعیتی بهتر از گذشته قرار داریم
در ادامه، نماینده ویژه رئیسجمهور در اکوسیستم واکسن با اشاره به تجربه کشور در دوران همهگیری کووید‑۱۹ خاطرنشان کرد: تجربه کرونا موجب تقویت قابل توجه زیرساختهای علمی و فناورانه کشور در حوزه واکسن و فرآوردههای زیستی شد. امروز پلتفرمهای تحقیقاتی، توان تولیدی، شبکه آزمایشگاهی و ظرفیت نیروی انسانی متخصص در کشور در سطحی قرار دارد که در صورت نیاز به توسعه واکسن یا سایر مداخلات زیستی، کشور در موقعیتی بسیار بهتر از گذشته قرار دارد.
بنی هاشمی، همچنین افزود: با تدبیر رئیسجمهور و اقدام برای شکلگیری مدیریت مستقل اکوسیستم واکسن کشور، هماهنگی میان مراکز تحقیقاتی، تولیدی و سیاستگذار در این حوزه تقویت خواهد شد. با اصلاح این ساختار، میتوان بخشی از نواقص تجربهشده در ایام پاندمی کرونا را به حداقل رساند و مسیر پاسخ علمی و سریع کشور به تهدیدهای احتمالی حوزه سلامت را هموار کرد.
