آغاز نهضت ملی ثبت و صیانت از دانش بومی کشاورزی با محوریت سازمان تات

به گزارش روابط عمومی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، نشست بررسی چارچوب برنامه «دبیرخانه ملی دانش بومی و تجارب کشاورزی و منابع طبیعی ایران» به ریاست غلامرضا گل‌محمدی، معاون وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان تات، و با حضور معاونان و مدیران سازمان و مؤسسه آموزش و ترویج کشاورزی برگزار شد.
در این نشست، چارچوب پیشنهادی معاونت آموزش و ترویج کشاورزی به‌عنوان متولی و میزبان دبیرخانه ملی ارائه و درباره سازوکار اجرایی آن از سطح ستاد تا صف، مرجعیت سازمان تات در ثبت دانش بومی کشاورزی و اقدامات اولویت‌دار برای آغاز عملیات اجرایی بحث و بررسی شد.
بر اساس این چارچوب، ثبت و مستندسازی دانش بومی کشاورزی از یک اقدام پراکنده و موردی به یک فرآیند ملی و نظام‌مند تبدیل خواهد شد و محققان، مروجان، کارشناسان و کنشگران جوامع روستایی و عشایری در شناسایی و ثبت این دانش مشارکت خواهند داشت.

صیانت از دانش بومی؛ از میراث تاریخی تا سرمایه علمی آینده

رئیس سازمان تات در جمع‌بندی این نشست، با تأکید بر اهمیت راهبردی دانش بومی در بخش کشاورزی، حفاظت و صیانت از میراث تاریخی جوامع روستایی و عشایری را یک تکلیف بنیادین دانست و بر پیشبرد این مأموریت با محوریت معاونت آموزش و ترویج کشاورزی تأکید کرد.
گل‌محمدی بر ضرورت تدوین فوری دستورالعمل شناسایی و ثبت دانش بومی تأکید کرد و خواستار آغاز اقدامات اجرایی دبیرخانه در کوتاه‌ترین زمان ممکن شد.
وی همچنین مقرر کرد فرآیند احصای نظام‌مند دانش بومی کشور با مشارکت ظرفیت‌های علمی و اجرایی سازمان و جوامع محلی، در یک برنامه دوساله دنبال شود تا دانش‌ها و تجربه‌های ارزشمند موجود در مناطق مختلف کشور شناسایی، مستند و برای بهره‌برداری‌های علمی، آموزشی و ترویجی سامان‌دهی شوند.

برنامه دوساله برای ثبت سرمایه دانشی روستاها و عشایر

یکی دیگر از محورهای مورد تأکید در این نشست، طراحی نظام انگیزشی و حمایتی برای مشارکت فعال صاحب‌نظران دانشگاهی و مروجان کشاورزی در اجرای برنامه بود؛ موضوعی که می‌تواند ظرفیت گسترده شبکه تحقیقاتی، آموزشی و ترویجی سازمان تات را در کنار دانش انباشته جوامع محلی قرار دهد.
با اجرای این برنامه، دانش‌های بومی مرتبط با تولید، سازگاری با اقلیم، مدیریت منابع آب و خاک، حفظ ذخایر ژنتیکی، شیوه‌های سنتی تولید و سایر تجربه‌های ارزشمند کشاورزی و منابع طبیعی، از بستر حافظه شفاهی و پراکنده جوامع محلی به مخزنی سازمان‌یافته از دانش قابل ثبت، انتقال و بهره‌برداری تبدیل خواهد شد.
استقرار دبیرخانه ملی در معاونت آموزش و ترویج کشاورزی، تدوین دستورالعمل اجرایی در کوتاه‌مدت و اجرای برنامه دوساله شناسایی و ثبت دانش بومی، سه گام نخست سازمان تات برای ایجاد یک نظام ملی در حوزه دانش بومی کشاورزی و منابع طبیعی کشور است.