ارزیابی میدانی طرح‌های پژوهشی زنبورعسل در ایستگاه تحقیقات سارال

به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کردستان، رئیس کمیته ارزیابی و نظارت پروژه‌های تحقیقاتی مرکز کردستان، روند اجرای طرح‌های پژوهشی با محوریت بهبود عملکرد کلنی‌ها، تغذیه، ژنتیک و شناسایی رفتارهای بهداشتی زنبورعسل را در ایستگاه تحقیقات سارال بررسی کرد.

این بازدید با حضور محمدجواد زارع، رئیس کمیته ارزیابی و نظارت بر پروژه‌های تحقیقاتی مرکز، صالحی، رئیس بخش تحقیقات علوم دامی و رحیمی، مجری طرح‌های تحقیقاتی انجام گرفت و طی آن، آخرین وضعیت اجرای طرح‌ها، روند پیشرفت مطالعات و نتایج حاصل از پژوهش‌ها مورد بررسی قرار گرفت.

محمد جواد زارع تاکید کرد، زنبورعسل تنها یک عامل مؤثر در افزایش تولیدات کشاورزی نیست؛ بلکه با ایفای نقش در گرده‌افشانی و ارائه خدمات اکوسیستمی، جایگاهی مهم در پایداری زیست‌بوم‌های کشاورزی دارد. در همین راستا، بخشی از تحقیقات علوم دامی مرکز در استان کردستان بر یافتن راهکارهای علمی برای افزایش بهره‌وری کلنی‌ها، بهبود صفات عملکردی و رفتاری و مقابله با بیماری‌ها و آفات متمرکز شده است.

وی اشاره کرد یکی از طرح‌های مورد ارزیابی، مقایسه عملکرد و سازگاری ملکه‌های زنبورعسل اصلاح‌شده ایرانی با ملکه‌های مورد استفاده زنبورداران در زنبورستان‌های استان کردستان بود. در این پژوهش، ملکه‌های اصلاح‌شده زنبورعسل ایرانی در ایستگاه‌های تحقیقاتی گریزه و سارال با ملکه‌های بومی از نظر مجموعه‌ای از صفات رفتاری و عملکردی مورد مقایسه قرار گرفته‌اند. نتایج حاصل از سال‌های مختلف اجرای آزمایش نشان داده است که ملکه‌های اصلاح‌شده ایرانی در تمامی صفات مورد مطالعه، عملکرد برتری نسبت به ملکه‌های بومی داشته‌اند؛ یافته‌ای که می‌تواند در برنامه‌های اصلاح نژاد و ارتقای بهره‌وری زنبورداری استان مورد توجه قرار گیرد.

رئیس کمیته ارزیابی و نظارت  ضمن معرفی طرح، تأثیر کمبوچا بر پایه گیاهان دارویی شامل آویشن، مرزه سهندی، بابونه و بومادران بر صفات رفتاری و عملکردی کلنی‌های زنبورعسل، تصریح کرد کلنی‌ها با غلظت‌های مختلف کمبوچا تغذیه شده و شاخص‌های رفتاری و عملکردی آنها مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند. برخی نتایج به‌دست‌آمده، اثر مطلوب غلظت مشخصی از کمبوچای تهیه‌شده بر پایه آویشن را بر صفات مورد بررسی نشان داده است.

پیوند تغذیه، ژنتیک و سلامت کلنی

زارع همچنین اشاره کرد، بخش دیگری از تحقیقات، رویکردی مولکولی به موضوع تغذیه زنبورعسل دارد. در طرح بررسی بیان ژن‌های LOC408308 و Hsp60 مرتبط با تخم‌ریزی ملکه در کلنی‌های زنبورعسل ایرانی (Apis mellifera meda) تغذیه‌شده با کمبوچا، تأثیر این نوع تغذیه بر بیان ژن‌های مرتبط با تخم‌ریزی ملکه مورد مطالعه قرار گرفته است. این پژوهش می‌تواند به شناخت دقیق‌تر ارتباط میان تغذیه و عملکرد تولیدمثلی ملکه کمک کند.

محمد جواد زارع اشاره کرد، رفتارهای بهداشتی زنبورعسل در برابر کنه واروآ از دیگر محورهای پژوهشی مورد بازدید بود. در این طرح، رفتارهایی همچون درپوش‌برداری و حذف محتویات سلول، درپوش‌برداری و درپوش‌گذاری مجدد و نظافت‌گری در کلنی‌های زنبورعسل در سه اقلیم متفاوت استان کردستان بررسی شده است.

زارع خاطرنشان کرد نتایج این پژوهش نشان داده است که زنبورعسل بومی استان کردستان از ظرفیت بروز رفتارهای بهداشتی در برابر کنه واروآ برخوردار است و میزان بروز این رفتارها در کلنی‌های مختلف، متفاوت است. بر همین اساس، کلنی‌هایی با سطح بالاتر رفتارهای بهداشتی شناسایی شده‌اند تا در فرآیند انتخاب و ایجاد کلنی‌های مقاوم‌تر به کنه واروآ مورد استفاده قرار گیرند.

بازدید میدانی از این طرح‌ها در کنار بررسی روند اجرایی و نتایج پژوهش‌ها، فرصتی برای ارزیابی میزان پیشرفت پروژه‌ها و بررسی ظرفیت تبدیل یافته‌های تحقیقاتی به راهکارهای قابل استفاده در عرصه زنبورداری فراهم کرد.

پژوهش‌های انجام‌شده در این حوزه، با تمرکز هم‌زمان بر اصلاح نژاد، تغذیه، ژنتیک و رفتارهای بهداشتی زنبورعسل، گامی در جهت شناخت ظرفیت‌های بومی استان و فراهم‌کردن پشتوانه علمی برای توسعه زنبورداری پایدار و کاهش خسارت ناشی از آفات و بیماری‌ها به شمار می‌رود.