رئیس بخش تحقیقات ذرت و گیاهان علوفهای مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر
بازار و تقاضا، حلقه مفقوده توسعه سورگوم و ارزن علوفهای است
به گزارش روابط عمومی موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال وبذر به نقل از ایانا، علی ماهرخ با اشاره به الزامات توسعه و ترویج محصولات جدید اظهار کرد: «در توسعه یک گیاه یا رقم، مسائل فرهنگی، اقتصادی و بازار تأثیر بسیار زیادی دارند، اما مهمتر از موضوع فرهنگی، بازار و اقتصاد است؛ محصولی میتواند جایگاه پیدا کند که چرخه اقتصادی آن از ابتدا تا انتها تعریف، مستقر و عملیاتی شده باشد.»
او افزود: این چرخه باید از معرفی رقم و وجود ارقام مناسب و تولید بذر آغاز شود و بذر به اندازه کافی و با قابلیت دسترسی در اختیار کشاورز قرار گیرد و پس از آن نیز مراحل برداشت، پس از برداشت، بازاریابی و ورود محصول به عرصه اقتصادی مشخص باشد.
ماهرخ ادامه داد: در محصولاتی مانند برنج یا ذرت، این چرخه اقتصادی تقریباً تکمیل شده است، اما زمانی که بخواهیم محصولی را جایگزین کنیم، معمولاً کار تا اواسط چرخه پیش میرود؛ بذر تولید و در اختیار کشاورز قرار میگیرد، اما از آن مرحله به بعد کشاورز با نبود بازار خرید مشخص، نبود چرخه اقتصادی و گاهی تکمیل نشدن فناوریهای پس از برداشت مواجه میشود و همین مسئله میتواند مانع موفقیت محصول شود.
رئیس بخش تحقیقات ذرت و گیاهان علوفهای درباره سورگوم گفت: «سورگوم علوفهای در حدود ۴۰ هزار هکتار از سطح کشور توسعه پیدا کرده و در مناطقی مانند سیستان و بلوچستان و سایر مناطق، کشت آن ادامه دارد، اما در سورگوم دانهای مسئله عرضه و تقاضا جدی است.»
او توضیح داد: در سیستمهای پرورش طیور و دامهای سنگین و سبک، جیرهنویسان معمولاً سورگوم را در جیره پیشنهاد نمیکنند و در نتیجه تقاضایی برای خرید سورگوم دانهای وجود ندارد؛ وقتی تقاضایی وجود نداشته باشد، طبیعتاً عرضه و تولید نیز شکل نمیگیرد و همین مسئله باعث شده سورگوم دانهای در کشور توسعه پیدا نکند.
ماهرخ درباره ارزن نیز گفت: حدود ۲۶ هزار هکتار ارزن در کشور کشت میشود که تقریباً تمام آن به تولید دانه اختصاص دارد و عمدتاً برای پرورش پرندگان زینتی کشت میشود. این محصول به دلیل داشتن بازار مناسب توانسته جایگاه خود را در الگوی تولید پیدا کند.
او افزود: هدف ما توسعه ارقام ارزن علوفهای است، اما در این بخش نیز با مسئله عرضه و تقاضا مواجه هستیم؛ چون جیرهنویسان ارزن علوفهای را به دامداران پیشنهاد نمیکنند، تقاضای کافی شکل نمیگیرد و در نتیجه عرضه نیز توسعه پیدا نمیکند.
رئیس بخش تحقیقات ذرت و گیاهان علوفهای در تشریح روند اصلاح ارقام علوفهای گفت: در مراحل پایانی برنامه اصلاحی ارقام علوفهای، یعنی مرحله سازگاری، علاوه بر عملکرد کمی، چه در قالب علوفه تر و چه ماده خشک، کیفیت نیز مورد توجه قرار میگیرد و تلاش میشود ارقامی انتخاب و معرفی شوند که کیفیت مناسبتری داشته باشند. این کار در برخی موارد با همکاری و انجام تحقیقات مشترک با مؤسسه تحقیقات علوم دامی انجام میشود.
ماهرخ تأکید کرد: کیفیت ارقام مختلف علوفهای بیش از آنکه به خود تنوع رقم وابسته باشد، به مرحله برداشت گیاه بستگی دارد. هرچه گیاه به مرحله نهایی رشد و زمان برداشت نزدیکتر شود، کیفیت کاهش پیدا میکند و عملکرد کمی افزایش مییابد؛ بنابراین باید نقطه تعادلی پیدا شود که هم عملکرد و هم کیفیت علوفه مناسب باشد.
او ادامه داد: کیفیت علوفه در درجه نخست به مرحله رشد و برداشت و میزان فیبرسازی گیاه وابسته است. عامل مهم دیگر خانواده گیاهی است و بهطور کلی گیاهان خانواده لگومینوز کیفیت بالاتری نسبت به گیاهان خانواده گرمینه دارند.
ماهرخ افزود: پس از برداشت نیز نحوه فرآوری و نگهداری محصول، از جمله اینکه علوفه سیلو شود یا بهصورت خشک مصرف شود و شرایط انبارداری چگونه باشد، بر کیفیت اثر میگذارد. همچنین هرچه نسبت برگ به ساقه بیشتر باشد، پروتئین و کیفیت علوفه بالاتر خواهد بود.
او تصریح کرد: در مجموع، تنوع بین ارقام از نظر تأثیر بر کیفیت علوفه در مقایسه با مرحله برداشت، میزان فیبرسازی، خانواده گیاهی، نحوه فرآوری و شرایط نگهداری، نقش کمتری دارد و میتوان گفت در رتبههای پنجم و ششم عوامل مؤثر بر کیفیت قرار میگیرد.
رئیس بخش تحقیقات ذرت و گیاهان علوفهای درباره ظرفیت کشور برای تأمین خوراک دام و طیور نیز گفت: در بحث خوراک دام و طیور باید میان علوفههای خشبی و سیلویی و خوراکهای کنسانتره تفکیک قائل شد. کشور در تولید علوفههای خشبی و سیلویی خودکفا بوده و واردات این نوع علوفه نیز از نظر اقتصادی صرفه ندارد.
