عضو هیات علمی پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری بر مدیریت تلفیقی آنتراکنوز مرکبات برای کاهش خسارت و حفظ سلامت درختان تاکید کرد

به گزارش روابط عمومی پژوهشکده مرکبات و میوه‌های نیمه‌گرمسیری، حسین طاهری عضو هیات علمی این پژوهشکده، با تشریح نتایج پژوهشی درباره بیماری آنتراکنوز مرکبات، به معرفی علائم، عامل بیماری، شرایط گسترش و راهکارهای مدیریت آن پرداخت.

وی با اشاره به انتشار جهانی بیماری آنتراکنوز مرکبات و گزارش آن از ایران اظهار کرد: با توجه به نیاز قارچ عامل بیماری به رطوبت بالا، خسارت این بیماری بیشتر در مناطق شمالی کشور مشاهده می‌شود. این بیماری می‌تواند اندام‌های مختلف درخت، از جمله برگ، شاخه، گل و میوه را درگیر کند و در شرایط مساعد، موجب سرخشکیدگی شاخه‌ها و ریزش برگ‌ها و میوه‌های جوان شود.

طاهری با اشاره به تنوع علائم بیماری در اندام‌های مختلف درخت بیان کرد: لکه‌های برگی در مراحل اولیه به رنگ سبز روشن ظاهر می‌شوند و به‌ تدریج قهوه‌ای می‌شوند. در ادامه اندام‌های بارده قارچ به شکل نقاط سیاه‌رنگ و گاه به‌صورت دوایر متحدالمرکز روی لکه‌ها تشکیل می‌شوند. در صورت مساعد بودن شرایط محیطی، این لکه‌ها می‌توانند به خشکیدگی و ریزش برگ‌ها منجر شوند.

وی افزود: در شاخه‌های بالغ و مسن، آلودگی ممکن است به سرخشکیدگی منجر شود که در برخی موارد با فعالیت سایر قارچ‌های بیماری‌زا همراه است. همچنین، گاهی در محل آلودگی احتمال مشاهده ترشحات صمغی وجود دارد.

این پژوهشگر با اشاره به تاثیر بیماری بر گل‌ها و میوه‌ها گفت: در اوایل فصل، شرایط آب‌ و هوایی مساعد می‌تواند موجب ایجاد لکه‌های خاکستری یا قهوه‌ای کم‌رنگ روی گل‌ها و در نتیجه ریزش میوه‌های جوان شود. عامل بیماری همچنین در ایجاد عارضه لکه‌اشکی میوه مرکبات نقش دارد. در این عارضه، نوارهای قرمز مایل به قهوه‌ای روی پوست میوه، از قسمت بالایی به سمت پایین امتداد می‌یابند. این لکه‌ها گاهی در اواخر فصل قهوه‌ای می‌شوند و ممکن است با خسارت ناشی از کنه زنگ مرکبات اشتباه گرفته شوند.

طاهری درباره عامل بیماری توضیح داد: گونه‌های مختلفی از قارچ جنس Colletotrichum  در ایجاد آنتراکنوز مرکبات نقش دارند که گونه Colletotrichum gloeosporioides  از مهمترین عوامل گزارش‌ شده در ایران و جهان به شمار می‌رود.

وی در تشریح چرخه بیماری افزود: قارچ عامل آنتراکنوز برای رشد و گسترش به شرایط گرم و مرطوب نیاز دارد و در مراحل اولیه بیشتر به بافت‌های ضعیف یا آسیب ‌دیده گیاه حمله می‌کند. شاخه‌ها، برگ‌ها و میوه‌های آلوده از مهمترین منابع بقای عامل بیماری در باغ هستند و قارچ می‌تواند در این اندام‌ها باقی بماند.

به گفته وی، در شرایط رطوبتی مناسب، ساختارهای بارده قارچ خیس شده و اسپورهای آن آزاد می‌شوند. این اسپورها عمدتا به ‌وسیله قطرات باران و آب آبیاری در فواصل کوتاه انتقال می‌یابند و با آلوده کردن اندام‌های سالم، موجب گسترش بیماری در درخت و باغ می‌شوند. حرکت آب از قسمت‌های بالایی تاج درخت به سمت پایین نیز باعث انتقال عامل بیماری به میوه‌ها و ایجاد لکه‌اشکی می‌شود.

این پژوهشگر با تاکید بر ضرورت مدیریت تلفیقی بیماری آنتراکنوز مرکبات، مجموعه‌ای از اقدامات زراعی و شیمیایی را برای کاهش آلودگی و خسارت آن توصیه کرد. تقویت درختان از طریق تغذیه متعادل و آبیاری به ‌موقع، به ‌منظور افزایش توان گیاه در برابر بیماری. هرس شاخه‌های آلوده و خارج کردن و معدوم ‌سازی مناسب بقایای آلوده برای کاهش منابع آلودگی در باغ. کنترل به ‌موقع آفات، بیماری‌ها و علف‌های هرز و استفاده از کودهای متناسب با نیاز درخت و توجه به وضعیت عمومی باغ و رعایت بهداشت باغ.

طاهری با اشاره به نقش سمپاشی هدفمند در باغ‌های دارای سابقه آلودگی بیان کرد: استفاده از قارچ‌کش‌های مناسب، از جمله ترکیبات مسی، در زمان‌های توصیه ‌شده مانند پاییز، اواخر زمستان یا بهار پس از ریزش گلبرگ‌ها و تشکیل میوه‌های جوان، می‌تواند در کاهش آلودگی موثر باشد.

وی افزود: در مدیریت عارضه لکه‌اشکی، پایش مستمر میوه‌ها و اقدام به‌ موقع پس از مشاهده نخستین علائم اهمیت دارد. در این زمینه، علاوه بر ترکیبات مسی، قارچ‌کش‌هایی مانند مانکوزب نیز در منابع مدیریت بیماری مطرح شده‌اند؛ با این حال، انتخاب و مصرف هر فرآورده باید با توجه به ثبت و مجوز مصرف آن برای محصول و بیماری موردنظر، برچسب سم، شرایط باغ و توصیه کارشناسان حفظ نباتات انجام شود.

طاهری در پایان گفت: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که شناسایی به ‌موقع علائم، حذف منابع آلودگی، تقویت درختان و توجه به شرایط گرم و مرطوب، از مهمترین اقدامات برای مدیریت بیماری آنتراکنوز مرکبات هستند. اجرای همزمان روش‌های زراعی، بهداشتی و شیمیایی بر اساس شرایط هر باغ می‌تواند به کاهش گسترش بیماری، حفظ سلامت درختان و کاهش خسارت به محصول کمک کند.