پیمان فلسفی نماینده مردم تهران و عضو کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی
ضرورت اصلاح حکمرانی منابع آب و توجه به آب‌های زیرزمینی
به گزارش روابط عمومی سازمان تات، پیمان فلسفی روز سه‌شنبه ۲۱ مهرماه در هشتمین کنفرانس ملی حفاظت خاک و آبخیزداری، با اشاره به جایگاه امنیت غذایی در اسناد بالادستی کشور اظهار داشت: یکی از مهم‌ترین ابعاد تحقق امنیت غذایی، اتکا به ظرفیت‌های تولید داخلی است؛ موضوعی که در قانون اساسی و سیاست‌های کلی نظام مورد تأکید قرار گرفته، اما تحقق پایدار آن نیازمند توجه هم‌زمان به افزایش بهره‌وری و صیانت از منابع پایه تولید است.
وی افزود: با وجود تأکید اسناد بالادستی بر خودکفایی در محصولات اساسی، نبود توجه کافی به ارتقای بهره‌وری، موجب شده است تولید کشاورزی با دو چالش اساسی شامل وابستگی به واردات و تهدید منابع پایه تولید مواجه باشد.
نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: این دو عامل علاوه بر تأثیرگذاری بر امنیت غذایی، پیامدهایی برای اقتصاد ملی و پایداری تولید کشاورزی به همراه دارند و مقابله با آن‌ها نیازمند اصلاح سیاست‌ها و افزایش سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی است.
وابستگی به واردات نهاده‌های دامی، تهدیدی برای امنیت غذایی
فلسفی با اشاره به وابستگی بخشی از تولید محصولات کشاورزی و دامی به واردات گفت: برخی کالاهای اساسی و نهاده‌های تولید همچنان به واردات وابسته‌اند و این وابستگی، به‌ویژه در حلقه‌های ابتدایی زنجیره تولید، آسیب‌پذیری امنیت غذایی کشور را افزایش می‌دهد.
وی با اشاره به وابستگی تولید گوشت مرغ و گوشت قرمز به نهاده‌های وارداتی اظهار داشت: تأمین پایدار محصولات پروتئینی کشور تحت تأثیر وضعیت واردات نهاده‌های دامی قرار دارد و اختلال در این زنجیره می‌تواند تولید داخلی را با چالش مواجه کند.
عضو کمیسیون کشاورزی مجلس افزود: وابستگی غذایی تنها یک موضوع اقتصادی نیست، بلکه با امنیت ملی و استقلال کشور ارتباط مستقیم دارد؛ زیرا توانایی تأمین نیازهای اساسی مردم از منابع داخلی، یکی از مؤلفه‌های مهم تاب‌آوری اقتصادی و اجتماعی محسوب می‌شود.
فلسفی با اشاره به پیامدهای وابستگی به واردات خاطرنشان کرد: آسیب‌پذیری زنجیره تأمین غذا می‌تواند بر قدرت خرید خانوارها و دسترسی مردم به اقلام ضروری غذایی تأثیر بگذارد.
انتقاد از سهم اندک کشاورزی در سرمایه‌گذاری و اعتبارات عمومی
نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی در ادامه با اشاره به وضعیت سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی گفت: با وجود اهمیت راهبردی این بخش در اقتصاد و امنیت غذایی کشور، سهم کشاورزی از سرمایه‌گذاری و منابع عمومی بودجه متناسب با نقش آن نبوده است.
وی افزود: بررسی روند سرمایه‌گذاری در دهه‌های گذشته نشان می‌دهد بخش کشاورزی با وجود برخورداری از ظرفیت‌های گسترده، نتوانسته است سهم مناسبی از منابع سرمایه‌گذاری کشور را به خود اختصاص دهد.
فلسفی با تأکید بر ضرورت تحول در نظام تأمین مالی بخش کشاورزی اظهار داشت: تحقق اهداف تولید داخلی و حفاظت از منابع پایه نیازمند سرمایه‌گذاری هدفمند در توسعه دانش، فناوری‌های نوین، افزایش بهره‌وری و ارتقای عملکرد تولید در واحد سطح است.
وی تصریح کرد: ادامه روندهای گذشته نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای آینده بخش کشاورزی باشد و دولت باید با رویکردی متفاوت، زمینه جهش دانش‌بنیان و پایدار در تولید محصولات راهبردی را فراهم کند.
ضرورت اصلاح حکمرانی منابع آب و توجه به آب‌های زیرزمینی
فلسفی در بخش دیگری از سخنان خود با انتقاد از برخی رویکردهای موجود در مدیریت منابع آب کشور گفت: بهره‌برداری ناکارآمد از منابع آب و نبود تعادل در تخصیص حقابه‌ها، از عواملی است که پایداری تولید کشاورزی را تحت تأثیر قرار داده است.
وی با اشاره به ضرورت بازنگری در سازوکارهای اقتصادی مدیریت آب اظهار داشت: به اعتقاد وی، نگاه درآمدمحور به فروش آب در برخی شرکت‌های آب منطقه‌ای می‌تواند زمینه بهره‌برداری نامتوازن از منابع و تخصیص نامناسب حقابه‌ها را فراهم کند.
عضو کمیسیون کشاورزی مجلس افزود: بی‌ثباتی در تأمین منابع آب مورد نیاز کشاورزی، علاوه بر ایجاد اختلال در برنامه‌ریزی تولید، می‌تواند انگیزه سرمایه‌گذاری در این بخش را کاهش دهد.
فلسفی همچنین با انتقاد از سهم محدود مدیریت منابع آب زیرزمینی در بودجه‌های سنواتی اظهار داشت: بخش قابل توجهی از منابع مالی مدیریت آب به توسعه شبکه‌ها، طرح‌های انتقال آب و زیرساخت‌های تأمین اختصاص می‌یابد، درحالی‌که حفاظت و احیای منابع آب زیرزمینی نیز باید از جایگاهی متناسب با اهمیت آن برخوردار باشد.
وی بر ضرورت اصلاح اولویت‌های بودجه‌ای و توجه بیشتر به مدیریت پایدار منابع آب، به‌ویژه منابع زیرزمینی، تأکید کرد.
خودکفایی محصولات راهبردی باید با صیانت از منابع پایه همراه باشد
نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی با اشاره به سیاست‌های کلی برنامه هفتم پیشرفت گفت: در این سیاست‌ها، دستیابی به تولید حداقل ۹۰ درصد کالاهای اساسی و اقلام غذایی در داخل کشور با تأکید بر حفظ منابع آب مورد توجه قرار گرفته است.
وی افزود: این رویکرد نشان می‌دهد که افزایش تولید داخلی نباید به قیمت تخریب منابع طبیعی و کاهش ظرفیت تولید نسل‌های آینده تمام شود.
فلسفی اظهار داشت: در سال‌های گذشته، توسعه تولید محصولات کشاورزی در برخی موارد بیش از آنکه بر ارتقای دانش و فناوری متکی باشد، از طریق افزایش فشار بر منابع پایه دنبال شده است.
وی تصریح کرد: این رویکرد در کشوری مانند ایران که با محدودیت‌های اقلیمی و ناپایداری منابع آبی مواجه است، نمی‌تواند مبنای دستیابی به امنیت غذایی پایدار قرار گیرد.
عضو کمیسیون کشاورزی مجلس تأکید کرد: سیاست‌گذاری در بخش کشاورزی باید دو هدف خودکفایی در محصولات راهبردی و صیانت از منابع آب و خاک را به‌صورت هم‌زمان دنبال کند.
شکاف عملکرد محصولات راهبردی با متوسط جهانی افزایش یافته است
فلسفی با اشاره به روند عملکرد تولید محصولات راهبردی در کشور گفت: بررسی داده‌های تاریخی تولید گندم، جو و دانه‌های روغنی نشان می‌دهد که رشد عملکرد این محصولات در واحد سطح، طی دهه‌های گذشته از روند متوسط جهانی عقب مانده است.
وی افزود: این وضعیت نشان‌دهنده ضرورت تقویت تحقیقات کاربردی، توسعه فناوری‌های نوین و افزایش بهره‌وری در بخش کشاورزی است.
نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرد: افزایش سطح زیر کشت و استفاده بیشتر از منابع آب و خاک، به‌تنهایی نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای آینده باشد و لازم است افزایش تولید از مسیر ارتقای عملکرد در واحد سطح و بهره‌گیری از دستاوردهای علمی دنبال شود.
فلسفی با تأکید بر نقش مراکز علمی و پژوهشی در تحقق این هدف اظهار داشت: سرمایه‌گذاری در تحقیقات کشاورزی و انتقال فناوری به عرصه تولید، از الزامات کاهش شکاف عملکرد محصولات راهبردی و دستیابی به امنیت غذایی پایدار است.
پیشنهاد جایگزینی «خودکفایی پایدار» به‌جای «خودکفایی» در حکمرانی کشاورزی
عضو کمیسیون کشاورزی مجلس در ادامه پیشنهاد کرد که مفهوم «خودکفایی پایدار» به‌عنوان یکی از مبانی اصلی سیاست‌گذاری و حکمرانی بخش کشاورزی مورد توجه قرار گیرد.
وی گفت: چه‌بسا ضروری باشد در ادبیات سیاست‌گذاری کشاورزی، اصطلاح خودکفایی پایدار جایگزین خودکفایی شود تا افزایش تولید محصولات اساسی با حفظ ظرفیت منابع طبیعی و پایداری تولید در بلندمدت همراه باشد.
فلسفی افزود: دولت باید سرمایه‌گذاری کافی و متفاوت از گذشته را برای ایجاد جهش دانش‌بنیان در بخش کشاورزی انجام دهد و هم‌زمان حفاظت از منابع آب و خاک را به‌عنوان یکی از الزامات تحقق امنیت غذایی در نظر بگیرد.
وی تأکید کرد: تحقق خودکفایی پایدار مستلزم افزایش بهره‌وری، اصلاح نظام مدیریت منابع آب، تقویت پژوهش‌های کاربردی و توسعه فناوری‌های نوین در بخش کشاورزی است.
